rabi-e-peek-pahani-maharashtra-2025;महाराष्ट्रातील शेतकरी बंधूंसाठी रब्बी ई-पीक पाहणी ही शेतीच्या डिजिटल क्रांतीतील एक महत्वाची पायरी ठरली आहे. रब्बी ई-पीक पाहणी म्हणजे शेतकऱ्यांनी स्वतः त्यांच्या शेतातील रब्बी हंगामातील पिकांची – जसे गहू, हरभरा, सरसों – माहिती मोबाईल अॅपद्वारे नोंदवणे, ज्यामुळे सातबारा उताऱ्यावर थेट अपडेट होते. महाराष्ट्र शासनाच्या महसूल आणि कृषी विभागाने राबवली जाणारी ही योजना “माझी शेती, माझा सातबारा, मीच नोंदविणार, माझा पीकपेरा” अभियानाचा भाग आहे. रब्बी हंगाम २०२४-२५ साठी पेरण्या अंतिम टप्प्यात असताना, ही नोंदणी पीक विमा योजना, नुकसान भरपाई आणि कृषी अनुदान मिळवण्यासाठी अनिवार्य ठरते. राज्यात लाखो हेक्टर क्षेत्रावर रब्बी पिके असून, अद्याप बरीच नोंदणी बाकी आहे. या लेखात आपण रब्बी ई-पीक पाहणी कशी करावी, लेटेस्ट अपडेट्स आणि त्याचे प्रमुख फायदे जाणून घेऊया, जेणेकरून आपण वेळेत नोंदणी पूर्ण करून शेती विमा आणि सबसिडी चा लाभ घेऊ शकू.
रब्बी ई-पीक पाहणीचे महत्व: पार्श्वभूमी आणि उद्देश
रब्बी ई-पीक पाहणी ही योजना शेतकऱ्यांना पारंपरिक तलाठी-आधारित प्रक्रियेतून मुक्त करून डिजिटल स्वरूपात पिक नोंद ठेवण्याची सुविधा देते. रब्बी हंगाम साधारणतः ऑक्टोबर-नोव्हेंबर महिन्यात सुरू होतो आणि मार्चपर्यंत चालतो, ज्यात गहू, ज्वारी, हरभरा ही प्रमुख पिके घेतली जातात. महाराष्ट्र शासनाने १ डिसेंबर २०२४ पासून ही प्रक्रिया सुरू केली असून, प्रधानमंत्री पीक विमा योजना (PMFBY) शी जोडलेली आहे. यामुळे हवामान बदल, दुष्काळ किंवा अतिवृष्टीमुळे झालेल्या नुकसानीचे दावे पटकन मंजूर होतात. अग्रिस्टॅक आणि फार्मर आयडी लिंकिंगद्वारे ही नोंद शेतकऱ्यांच्या डिजिटल प्रोफाईलशी जोडली जाते, ज्यामुळे कर्जमाफी, खत-बियाणे सबसिडी आणि इतर सरकारी योजनांचा लाभ सोपा होतो. नोंदणी न केल्यास हे फायदे गमावता येतील, जे शेतकऱ्यांच्या आर्थिक स्थिरतेसाठी घातक ठरू शकते. ही योजना शासनाच्या डिजिटल इंडिया अभियानाला गती देते आणि शेती धोरण आखण्यासाठी अचूक डेटा पुरवते.
रब्बी ई-पीक पाहणी कशी करावी: स्टेप-बाय-स्टेप मार्गदर्शन
रब्बी ई-पीक पाहणी कशी करावी हे जाणणे अत्यंत सोपे आहे, कारण ही प्रक्रिया मोबाईल-आधारित आणि १०-१५ मिनिटांत पूर्ण होते. ई-पीक पाहणी अॅप (DCS व्हर्जन ४.०.०.०) वापरा:
१. अॅप डाउनलोड: गुगल प्ले स्टोअरवर “ई-पीक पाहणी (DCS)” शोधा आणि नवीनतम व्हर्जन इंस्टॉल करा. जुने अॅप डिलीट करा.
२. नोंदणी आणि लॉगिन: अॅप उघडा, गट क्रमांक (७/१२ उताऱ्यावरील) आणि आधार किंवा फार्मर आयडी एंटर करा. पहिल्यांदा नोंदणी करावी लागेल.
३. पीक माहिती भरा: शेताचे क्षेत्रफळ, पिकाचा प्रकार (गहू, हरभरा इ.), पेरणी तारीख, सिंचन पद्धत आणि जीपीएस-आधारित फोटो अपलोड करा. लोकेशन स्वयंचलित येते.
४. सबमिट आणि वैरिफिकेशन: माहिती सबमिट केल्यानंतर ४८ तासांत दुरुस्ती शक्य. तलाठी स्तरावर १०% रॅंडम वैरिफिकेशन होते.
मोबाईल नसल्यास, गावातील कृषी सहाय्यक, तलाठी कार्यालय किंवा हेल्पलाइन ०२०-२५७१२७१२ वर संपर्क साधा. ही प्रक्रिया शेतकऱ्यांना सक्षम करते आणि कागदोपत्री काम कमी करते.
लेटेस्ट अपडेट्स: मुदतवाढ आणि नवीन वैशिष्ट्ये
रब्बी ई-पीक पाहणी लेटेस्ट अपडेट्स नुसार, प्रक्रिया १ डिसेंबर २०२४ पासून सुरू झाली असून, शेतकरी स्तरावरील नोंदणीसाठी अंतिम तारीख १५ जानेवारी २०२५ आहे. ही मुदतवाढ पूरग्रस्त आणि दुर्गम भागातील शेतकऱ्यांसाठी दिलासादायक आहे. अॅपमध्ये आता हिंदी, इंग्रजी भाषा जोडल्या गेल्या असून, व्हॉट्सअॅप ग्रुप्स, शिबिरे आणि ऑनलाइन ट्यूटोरियलद्वारे मार्गदर्शन केले जात आहे. महसूल विभागाने नुकतीच घोषणा केली की, नोंदणीनुसार पीक विमा प्रीमियम मध्ये सवलत मिळेल. राज्यात २० लाख हेक्टर रब्बी क्षेत्राची नोंदणी बाकी असल्याने, कृषी विभागाकडून विशेष मोहिमा राबवल्या जात आहेत. अधिकृत वेबसाइट mahabhumi.gov.in वर स्टेटस चेक करता येईल.
रब्बी ई-पीक पाहणीचे फायदे: शेतकऱ्यांसाठी खरी कमाई
रब्बी ई-पीक पाहणीचे फायदे असा वर्णन केले तरी ते शेतकऱ्यांच्या कल्याणासाठी संजीवनी आहेत. प्रथम, पीक विमा योजना २०२५ मध्ये सहभागी होण्यासाठी ही नोंद अनिवार्य असून, नुकसान झाल्यास हेक्टरी २०,००० रुपयांपर्यंत भरपाई मिळते. दुसरे, नुकसान भरपाई आणि अतिवृष्टी अनुदान पटकन मंजूर होते. तिसरे, कृषी सबसिडी जसे खत, बियाणे आणि शेती यंत्र सवलतींसाठी आधारभूत माहिती मिळते. चौथे, कर्जमाफी आणि फार्मर आयडी लिंकिंगद्वारे बँकिंग सुविधा सोपी होते. शेवटी, डिजिटल नोंदीमुळे शासनाला पिक उत्पादनाचा अचूक अंदाज येतो, ज्यामुळे धोरणे प्रभावी होतात. ही योजना शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नात २०-३०% वाढ घडवते आणि जोखीम कमी करते.
रब्बी ई-पीक पाहणी ही केवळ नोंदणी नव्हे, तर शेतकऱ्यांच्या भविष्यासाठी एक मजबूत आधार आहे. नोंदणी पूर्ण करा आणि पीक विमा, अनुदान चा लाभ घ्या. आजच अॅप डाउनलोड करा आणि शेतीला डिजिटल स्पर्श द्या. अधिक माहितीसाठी कृषी विभागाच्या कार्यालयाशी संपर्क साधा. आपली शेती समृद्ध होवो!