नवी दिल्ली/मुंबई, २७ नोव्हेंबर २०२५:pm-surya-ghar-2025-solar-yojana-2500 वाढत्या वीज बिलांमुळे त्रस्त असलेल्या लाखो ग्रामीण आणि शहरी कुटुंबांसाठी केंद्र सरकारची ‘पीएम सूर्य घर: मुफ्त वीज योजना’ (PM Surya Ghar: Muft Bijli Yojana) आणि महाराष्ट्र राज्य सरकारची ‘स्मार्ट सोलर योजना’ एकत्रितपणे आणली गेली आहे. या योजनेअंतर्गत कमी वीज वापरणाऱ्या कुटुंबांना (१०० युनिटपेक्षा कमी) केवळ २,५०० रुपयांत घराच्या छतावर सोलर पॅनल बसवता येतील. ही योजना नवीकरणीय ऊर्जेचा वापर वाढवण्यासोबतच शेतकरी बांधवांना शेती पंप आणि घरगुती वीजसाठी स्वावलंबी बनवेल. या लेखात आम्ही योजनेचे लाभ, पात्रता, अर्ज प्रक्रिया आणि महत्वाच्या अपडेट्स सविस्तर सांगणार आहोत, जेणेकरून कोणताही लाभार्थी मागे राहणार नाही.
पीएम सूर्य घर योजना आणि स्मार्ट योजनेचे संयोजन: का महत्वाची?
केंद्र सरकारने २०२४ मध्ये सुरू केलेली पीएम सूर्य घर योजना ही १ कोटी घरांना सोलर रूफटॉप सिस्टम बसवण्याचे उद्दिष्ट ठेवते. यात ३०० युनिटपर्यंत मासिक वीज मिळवण्यासाठी सोलर पॅनल्सची सुविधा आहे. महाराष्ट्र सरकारच्या स्मार्ट (Subsidy for Maharashtra Rooftop Solar) योजनेच्या मदतीने ही सुविधा दारिद्र्य रेषेखालची कुटुंबे आणि कमी वीज वापरणाऱ्यांसाठी केवळ २,५०० रुपयांत उपलब्ध होत आहे. आतापर्यंत देशभर ५० लाखांहून अधिक अर्ज मंजूर झाले असून, महाराष्ट्रात १० लाख कुटुंबांना लाभ मिळाला आहे. ही योजना शेतकऱ्यांसाठी विशेषतः उपयुक्त आहे, कारण शेतीसाठी वीज पंप चालवण्यासाठी सोलर ऊर्जा वापरता येईल आणि वीज बिल शून्य होईल.
मुख्य लाभ: वीज बिल शून्य आणि पर्यावरण संरक्षण
या योजनेअंतर्गत सोलर पॅनल बसवल्याने खालील फायदे मिळतील:
- मासिक ३०० युनिट वीज मिळवा: घरगुती वापरासाठी पुरेशी वीज निर्माण होईल, ज्यामुळे बिलात ८०-९०% बचत.
- सरकारी अनुदान: एकूण खर्चाच्या ६०% पर्यंत सबसिडी (सर्वसाधारणपणे ७८,००० रुपये पर्यंत), ज्यामुळे शेतकऱ्यांसाठी हे परवडणारे ठरेल.
- पर्यावरण फायदा: कार्बन उत्सर्जन कमी होईल आणि शाश्वत ऊर्जा वापर वाढेल.
- दीर्घकालीन बचत: २५ वर्षे टिकणारे पॅनल्स, ज्यामुळे १० वर्षांत गुंतवणूक परत मिळेल.
शेतकरी बांधवांसाठी, हे सोलर पंप स्कीमशी जोडले जाऊ शकते, ज्यात १ एचपी पंपसाठी ३०,००० रुपयांची सबसिडी मिळते.
पात्रता निकष: कोण लाभ घेऊ शकतो?
ही योजना मुख्यतः कमी उत्पन्न गटांसाठी आहे. मुख्य निकष खालीलप्रमाणे:
| पात्रता निकष | तपशील |
|---|---|
| विजेचा वापर | मासिक १०० युनिटपेक्षा कमी ग्राहक (किंवा दारिद्र्य रेषेखालची कुटुंबे). |
| घराचे स्वरूप | स्वतःचे घर किंवा भाड्याचे, पण छत उपलब्ध असावे (किमान १०० चौरस फूट). |
| दस्तऐवज | आधार कार्ड, वीज बिल, रेशन कार्ड आणि बँक खाते आवश्यक. |
| वगळलेले | मोठे व्यावसायिक किंवा आधीच सोलर बसवलेले कुटुंब. |
| क्षमता | १ किलोवॅट (किलोवॅट) पर्यंत सोलर सिस्टम. |
महाराष्ट्रातील ग्रामीण भागातील ७०% कुटुंबे या निकषात बसतात, ज्यामुळे लाखो शेतकरी लाभ घेतील.
अर्ज प्रक्रिया: स्टेप-बाय-स्टेप मार्गदर्शन
अर्ज प्रक्रिया पूर्णपणे ऑनलाइन आणि सोपी आहे. डिसेंबर २०२५ पर्यंत अर्ज करता येतील:
- नोंदणी: pmsuryaghar.gov.in वर भेट द्या आणि ‘नवीन नोंदणी’ वर क्लिक करा. आधार नंबर एंटर करा.
- दस्तऐवज अपलोड: वीज बिल, आधार आणि छताचे फोटो अपलोड करा. वендर (सोलर कंपनी) निवडा.
- सर्व्हे आणि मंजुरी: स्थानिक वीज वितरण कंपनी (जसे महावितरण) सर्व्हे करेल आणि ७ दिवसांत मंजुरी देईल.
- इन्स्टॉलेशन: मंजुरीनंतर ३० दिवसांत पॅनल बसवा. अनुदान डीबीटीद्वारे बँक खात्यात जमा.
- स्टेटस तपासा: पोर्टलवर लॉगिन करून ट्रॅक करा. हेल्पलाइन: १८००-११-३३०३.
जर ग्रामीण भागात असाल, तर सीएससी केंद्रावर मदत घ्या. प्रक्रिया ४५ दिवसांत पूर्ण होते.
महत्वाच्या अपडेट्स आणि टिप्स: शेतकऱ्यांसाठी विशेष
- टाइमलाइन: २०२५-२६ साठी ३० लाख नवीन इन्स्टॉलेशनचे उद्दिष्ट. महाराष्ट्रात डिसेंबरपासून विशेष कॅम्प.
- शेतकरी टिप्स: शेती पंपसाठी सोलर जोडा; यात अतिरिक्त ५०% सबसिडी मिळते. दर्जेदार वендर निवडा (मिनिस्ट्री ऑफ न्यू अँड रिन्युएबल एनर्जीद्वारे प्रमाणित).
- सामान्य चूक टाळा: अर्जापूर्वी वीज कनेक्शन नियमित असावे. फसव्या कंपन्यांपासून सावध राहा.
- इतर योजना: महावितरणच्या ‘सोलर फॉर ऑल’ अंतर्गत अतिरिक्त लाभ.