maharashtra-weather-alert-cold-wave-heavy-rain-16-20-nov;महाराष्ट्रातील शेतकरी आणि नागरिकांसाठी १६ ते २० नोव्हेंबर २०२५ या कालावधीत हवामान विभागाने (IMD) दुहेरी संकटाचा इशारा दिला आहे. उत्तर आणि मध्य महाराष्ट्रात थंडीची लाट तीव्र होत असून, तापमानाची खालील पातळी (निम्न तापमान) १०°सेल्सिअसपेक्षा खाली घसरण्याची शक्यता आहे, तर दक्षिण भारतात बंगालच्या उपसागरातील कमी दाबाच्या पट्ट्यामुळे मुसळधार पावसाचा धोका निर्माण होत आहे. हा दुहेरी हवामान संकट शेती क्षेत्रावर गंभीर परिणाम करू शकते, ज्यात थंडीमुळे हिवाळी पिकांना आघात होण्याची भीती आहे आणि पावसामुळे दक्षिणेकडील शेती बाधित होईल. भारतीय हवामान विभागाच्या (IMD) अधिकृत पूर्वानुमानानुसार (mausam.imd.gov.in), या कालावधीत कोकण, मध्य महाराष्ट्र, मराठवाडा आणि विदर्भात मुख्यतः कोरडे आणि सनी हवामान राहील, परंतु थंडीच्या लाटीमुळे न्यूनतम तापमानात १-२°सेल्सिअसची घसरण होईल.
थंडीची लाट: महाराष्ट्रातील मुख्य धोका
IMD च्या १६ नोव्हेंबर २०२५ च्या दैनिक अहवालानुसार, उत्तर मध्य महाराष्ट्र आणि मराठवाड्यातील अलगथळग भागांत थंडीची लाट (कोल्ड वेव्ह) १६ आणि १७ नोव्हेंबरला अतिशय तीव्र होईल. निफाड, जळगाव आणि जेऊर यांसारख्या ठिकाणी आधीच न्यूनतम तापमान १०°सेल्सिअसपेक्षा खाली नोंदले गेले असून, पुढील दोन दिवसांत हे प्रमाण आणखी खाली येईल. विदर्भ आणि उत्तर महाराष्ट्रात सकाळ-संध्याकाळी गुलाबी थंडी (पिंक कोल्ड) वाढेल, ज्यामुळे सकाळी कोसळा (फॉग) आणि कमी दृश्यमानता निर्माण होईल.
- तापमान पूर्वानुमान (उच्च आणि निम्न तापमान):
- मुंबई आणि कोकण: १६ नोव्हेंबरला कमाल तापमान ३२°सेल्सिअस, न्यूनतम १७°सेल्सिअस; १७ नोव्हेंबरला ३१°सेल्सिअस/१६°सेल्सिअस. नंतर हळूहळू वाढ.
- मध्य महाराष्ट्र (पुणे, नाशिक): अलगथळग भागांत न्यूनतम तापमान १०-१२°सेल्सिअसपर्यंत खाली येईल, कमाल २८-३०°सेल्सिअस.
- मराठवाडा आणि विदर्भ: न्यूनतम तापमान ८-१०°सेल्सिअस, कमाल २७-२९°सेल्सिअस. १८ नोव्हेंबरनंतर न्यूनतम तापमानात हळूहळू वाढ होईल.
IMD ने पुणे, अहमदनगर, नाशिक, जळगाव, धुळे, नंदुरबार, बुलढाणा, अमरावतीसह १० जिल्ह्यांसाठी थंडी अलर्ट जारी केला आहे. हवामान पूर्वानुमानानुसार, १८ ते २० नोव्हेंबरला कोरडे हवामान राहील, परंतु न्यूनतम तापमानातील घसरण शेतीसाठी धोकादायक ठरेल.
दक्षिण भारतातील मुसळधार पावसाचा इशारा: महाराष्ट्र किनारपट्टीवर परिणाम
महाराष्ट्राच्या दक्षिण किनारपट्टीवर (रत्नागिरी-रत्नागिरी) आणि गोवा किनारपट्टीवर १६ ते २० नोव्हेंबरला जोरदार वारे (३५-४५ किमी/तास, ५५ किमी/तासांपर्यंत धुरीसह) वाहण्याची शक्यता आहे. दक्षिण भारतात (केरळ, आंध्र प्रदेश, निकोबार, तामिळनाडू) कमी दाबाच्या पट्ट्यामुळे:
- केरळ: १६ ते २० नोव्हेंबरला मुसळधार ते अतिमुसळधार पाऊस, वीजांचा कडकडाट आणि पुराचा धोका. तीन जिल्ह्यांसाठी ऑरेंज अलर्ट.
- आंध्र प्रदेश: १७-१८ नोव्हेंबरला किनारी जिल्ह्यांत मुसळधार पाऊस आणि जोरदार वारे.
- निकोबार आणि तामिळनाडू: मध्यम ते मुसळधार पाऊस, किनाऱ्यावर उंच लाटा.
मच्छिमारांना समुद्रात न जाण्याचा IMD कडून इशारा देण्यात आला आहे. महाराष्ट्राच्या दक्षिण किनारपट्टीवर याचा अप्रत्यक्ष परिणाम होऊ शकतो, जसे की वारा आणि लाटांचा धोका.
शेतीवर होणारे परिणाम आणि संरक्षण टिप्स
थंडीची लाट हिवाळी पिकांसाठी (गहू, भाजीपाला, फळबागा) धोकादायक आहे, कारण आर्द्रता कमी असल्याने कोसळा आणि गोठलेल्या थेंबांचा (फ्रॉस्ट) धोका वाढतो. दक्षिणेत पावसामुळे पिकांचे नुकसान, पुर आणि माती धूप होण्याची शक्यता. शेतकऱ्यांसाठी:
- थंडी संरक्षण: पिकांना झाकण कापड (मल्चिंग) वापरा, सिंचन वाढवा, सकाळी उशिरा पेरणी करा.
- पाऊस सावधानी: निचरा व्यवस्था मजबूत करा, कीटकनाशकांचा अतिरेक टाळा.
- आरोग्य सल्ला: लहान मुले, वृद्ध आणि रुग्णांनी गरम कपडे घाला, घराबाहेर पडताना हवामान अॅप तपासा.
IMD च्या अधिकृत वेबसाइट mausam.imd.gov.in वर दररोज अपडेट तपासा. हा कालावधी शेती उत्पादकतेसाठी महत्त्वाचा असल्याने, हवामान पूर्वानुमानाचा (महाराष्ट्र हवामान अलर्ट) योग्य वापर करून नुकसान टाळता येईल. थंडी आणि पावसाच्या दुहेरी संकटातून बाहेर पडण्यासाठी आता तयारी करा!