मुंबई/नागपूर, २७ नोव्हेंबर २०२५: tractor-anudan-yojana-2025-maharashtraमहाराष्ट्रातील फलोत्पादक शेतकरी बांधवांसाठी एक चांगली बातमी! राज्य सरकारने एकात्मिक फलोत्पादन योजनेअंतर्गत ट्रॅक्टर खरेदीसाठीचे अनुदान रक्कम दुप्पट केली आहे. आता छोट्या ट्रॅक्टरसाठी (२० एचपी पर्यंत) कमाल २ लाख रुपयांचे अनुदान मिळेल. ही वाढ वाढत्या ट्रॅक्टर किंमती लक्षात घेऊन करण्यात आली असून, शेतकऱ्यांना आधुनिक यंत्रसामग्री उपलब्ध करून देण्याच्या उद्देशाने केंद्राच्या सब-मिशन ऑन ॲग्रीकल्चरल मेकॅनायझेशन (SMAM) मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार निर्णय घेण्यात आला आहे. १७ नोव्हेंबर २०२५ च्या सरकारी शासनादेशानुसार ही योजना २०२५-२६ या आर्थिक वर्षात लागू होत आहे. या लेखात आम्ही योजनेचे सविस्तर विवरण, पात्रता, अर्ज प्रक्रिया आणि महत्वाच्या अपडेट्स देत आहोत, जेणेकरून फलोत्पादक शेतकरी लवकर लाभ घेऊ शकतील.
एकात्मिक फलोत्पादन योजनेचे उद्दिष्ट: फलोत्पादनात मेकॅनायझेशनला चालना
महाराष्ट्र सरकारने २०१४-१५ पासून राबवत असलेली ही योजना फलोत्पादन क्षेत्रातील शेतकऱ्यांना ट्रॅक्टर, ट्रॅक्टर-चालित अवजारे आणि उपकरणांसाठी अनुदान देते. या योजनेच्या माध्यमातून सफरचंद, द्राक्ष, आंबा, केळी यांसारख्या फळबागांसाठी आवश्यक यंत्रसामग्री परवडणारी होईल, ज्यामुळे उत्पादन खर्च कमी होईल आणि मजुरीवर अवलंबून राहण्याची गरज संपेल. SMAM अंतर्गत नवीन मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार अनुदानाची रक्कम वाढवण्यात आली असून, ट्रॅक्टरच्या किमतीतील वाढ लक्षात घेऊन नवीन बेंचमार्क लागू केले आहेत. आतापर्यंत या योजनेअंतर्गत हजारो शेतकऱ्यांना लाभ मिळाला असून, २०२५-२६ साठी ५० कोटी रुपयांचा निधी उपलब्ध आहे.
अनुदानाची रक्कम: आधीची आणि नवीन तुलना
पूर्वीच्या मार्गदर्शक तत्त्वांप्रमाणे अनुदान मर्यादित होते, पण आता ते दुप्पट झाले आहे. खालील तक्त्यात तुलना दिली आहे:
| शेतकरी प्रकार | पूर्वीचे अनुदान (२०१४-१५ मार्गदर्शक) | नवीन अनुदान (२०२५-२६) |
|---|---|---|
| अल्पभूधारक शेतकरी | १ लाख रुपये (३५% सबसिडी, २० एचपी पर्यंत ट्रॅक्टर) | २ लाख रुपये (५०% पर्यंत सबसिडी, २० PTO एचपी पर्यंत) |
| बहुभूधारक शेतकरी | ७५,००० रुपये (२५% सबसिडी, २० एचपी पर्यंत ट्रॅक्टर) | १.५ लाख रुपये (४०% पर्यंत सबसिडी, २० PTO एचपी पर्यंत) |
ही वाढ फलोत्पादन क्षेत्रातील छोट्या ट्रॅक्टरसाठी विशेषतः उपयुक्त आहे, ज्यामुळे शेतकऱ्यांना ४०-५०% खर्च वाचेल.
पात्रता निकष: कोण घेऊ शकतो लाभ?
ही योजना मुख्यतः फलोत्पादक शेतकऱ्यांसाठी आहे. मुख्य निकष खालीलप्रमाणे:
| पात्रता निकष | तपशील |
|---|---|
| शेतकरी प्रकार | अल्पभूधारक (२ हेक्टरपेक्षा कमी जमीन) किंवा बहुभूधारक (२ हेक्टरपेक्षा जास्त). |
| उद्देश | फलोत्पादनासाठी (फळबागा) वापरायचा ट्रॅक्टर; २० PTO एचपी पर्यंत छोटे ट्रॅक्टर. |
| नोंदणी | महाराष्ट्रातील शेतकरी असावा; पीएम किसान किंवा राज्य योजनांचा लाभ घेणारा. |
| वगळलेले | व्यावसायिक ट्रॅक्टर विक्रेते किंवा आधीच अनुदान घेतलेले. |
फलोत्पादन क्षेत्रातील सक्रिय शेतकऱ्यांना प्राधान्य मिळेल. जिल्हा कृषी विभागाकडून पडताळणी केली जाते.
अर्ज प्रक्रिया: स्टेप-बाय-स्टेप मार्गदर्शन
अर्ज प्रक्रिया पूर्णपणे ऑनलाइन आहे आणि महाडीबीटी पोर्टलद्वारे होते. प्रलंबित अर्ज तात्काळ सोडवण्याचे शासन निर्देश आहेत:
- नोंदणी: mahadbt.maharashtra.gov.in वर लॉगिन करा किंवा नवीन नोंदणी करा. आधार नंबर आणि मोबाईल लिंक असावा.
- योजना निवड: ‘एकात्मिक फलोत्पादन योजना’ अंतर्गत ‘ट्रॅक्टर खरेदी अनुदान’ पर्याय निवडा.
- दस्तऐवज अपलोड: ट्रॅक्टर कोटेशन, जमीन दस्तऐवज, आधार आणि बँक खाते अपलोड करा.
- अर्ज सबमिट: जिल्हा कृषी अधिकाऱ्याकडे पाठवा; साइट व्हिजिटनंतर मंजुरी मिळेल.
- अनुदान वितरण: मंजुरीनंतर ३० दिवसांत डीबीटीद्वारे बँक खात्यात जमा. ट्रॅक्टर खरेदीनंतर बिल सबमिट करा.
- स्टेटस तपास: पोर्टलवर ट्रॅक करा. हेल्पलाइन: १८००-२०२०-५५२.
जर अर्ज प्रलंबित असेल, तर तात्काळ महाडीबीटीवर तपासा आणि अपडेट करा.
आवश्यक दस्तऐवज: तयारी करा
- आधार कार्ड आणि PAN कार्ड.
- जमीनाची ७/१२ उतारा किंवा फलोत्पादन प्रमाणपत्र.
- ट्रॅक्टर विक्रेत्याकडून कोटेशन आणि बिल.
- बँक पासबुक आणि रद्द केलेला शिक्का.
- शेतकरी नोंदणी प्रमाणपत्र (कृषी विभागाकडून).
महत्वाच्या अपडेट्स आणि टिप्स: शेतकऱ्यांसाठी उपयुक्त
- नवीन शासनादेश: १७ नोव्हेंबर २०२५ च्या परिपत्रकानुसार, SMAM २०२४-२५ मार्गदर्शक तत्त्वे २०२५-२६ साठी लागू. प्रलंबित प्रकरणे तात्काळ सोडवा.
- टिप्स: छोट्या ट्रॅक्टरसाठी (जसे महिंद्रा किंवा टाटा) स्थानिक डीलरशी संपर्क साधा. अनुदानानंतर ट्रॅक्टरचे नोंदणी आणि विमा करा.
- इतर योजना: या योजनेशी जोडून राष्ट्रीय कृषी मेकॅनायझेशन योजना किंवा पीएम किसान यंत्र योजनेचा फायदा घ्या.
- समस्या सोडवा: अर्ज रिजेक्ट झाल्यास १५ दिवसांत अपील करा. ग्रामीण भागात सीएससी केंद्रावर मदत मिळेल.