pashupalan-4-takke-vyaj-savalat ;पशुपालन करणाऱ्या तुम्हा सर्वांना एक आनंदाची बातमी आहे. ११ फेब्रुवारी २०२६ रोजी महाराष्ट्र सरकारने पशुपालन व्यवसायाला ‘कृषी समकक्ष दर्जा’ दिल्यानंतर आता आणखी एक मोठा निर्णय घेतला आहे. पशुपालकांनी व्यवसायासाठी घेतलेल्या अल्पमुदतीच्या कर्जावर ४ टक्के व्याज सवलत देण्याचा शासन निर्णय (जीआर) जारी झाला आहे.
याचा अर्थ असा की, दूध उत्पादन, कुक्कुटपालन, शेळी-मेंढी पालन किंवा डुक्कर पालन करणाऱ्या छोट्या-मोठ्या शेतकऱ्यांना बँकेकडून घेतलेल्या कर्जावरील व्याजात ४ टक्के सूट मिळेल. ही सवलत थेट तुमच्या बँक खात्यात DBT द्वारे जमा होईल. सामान्य शेतकरी कुटुंबासाठी हे खूप मोठे साहाय्य आहे, कारण उत्पादन खर्च कमी होईल आणि नफा वाढेल.
पशुपालनाला कृषी दर्जा का दिला?
महाराष्ट्र सरकारने आधीच पशुपालन, दुग्धव्यवसाय, कुक्कुटपालन आणि मत्स्यव्यवसायाला शेतीसारखा दर्जा दिला होता. यामुळे आता या क्षेत्रातील शेतकरी किसान क्रेडिट कार्ड (KCC) वर सहज कर्ज घेऊ शकतात. पूर्वी फक्त पिकांसाठीच हे सवलतीचे कर्ज मिळत होते, आता पशुपालनालाही तेच फायदे. यामुळे राष्ट्रीयकृत बँका, खासगी बँका, ग्रामीण बँका, राज्य सहकारी बँक आणि जिल्हा सहकारी बँक यांच्याकडून कर्ज मिळणे सोपे झाले आहे.
कोणत्या कर्जावर ४ टक्के सवलत मिळेल?
ही सवलत फक्त अल्पमुदतीच्या खेळत्या भांडवल कर्जावर (working capital) लागू आहे. म्हणजे, जनावरांचे खाद्य, औषधे, चारा, लसीकरण यासाठी घेतलेल्या कर्जावर. दीर्घ मुदतीच्या कर्जावर नाही. सवलत शासन निर्णय जाहीर झाल्याच्या तारखेपासून (११ फेब्रुवारी २०२६) घेतलेल्या नव्या कर्जांवरच मिळेल. जुने कर्ज यात येणार नाही.
कोणाला मिळेल हा लाभ? (पात्रता निकष)
सरकारने छोट्या शेतकऱ्यांनाच प्राधान्य दिले आहे. मोठ्या उद्योगपतींना नाही. मुख्य अटी अशा:
- इतर सरकारी अनुदान न घेतलेले असावे – केंद्र, राज्य किंवा जिल्हा परिषदेच्या कोणत्याही सब्सिडी योजनेचा लाभ घेतलेला नसावा.
- पशुधनाची नोंदणी अनिवार्य – सर्व जनावरांची भारत पशुधन पोर्टल (NDLM) वर नोंदणी करणे गरजेचे.
- कर्जाची परतफेड एक वर्षात – कर्ज घेतल्यापासून १ वर्षाच्या आत पूर्ण परतफेड करावी लागेल.
- जनावरांची मर्यादा (फक्त या मर्यादेपर्यंतच सवलत):
- मांसल कुक्कुट (ब्रॉयलर) – २५,००० पर्यंत
- अंडी उत्पादक कुक्कुट (लेयर) – ५०,००० पर्यंत
- हॅचरी युनिट – ४५,००० क्षमतेपर्यंत
- दुधाळ जनावरे (गाई-म्हशी) – १०० पर्यंत
- शेळी-मेंढी – ५०० पर्यंत
- डुक्कर – २०० पर्यंत
या मर्यादेपेक्षा जास्त असणाऱ्यांना सवलत मिळणार नाही. हे छोट्या आणि मध्यम शेतकऱ्यांसाठीच आहे.
कसे अर्ज करावे आणि प्रक्रिया कशी?
- तुमच्या जवळच्या पशुवैद्यकीय दवाखान्यात (तालुका पशुसंवर्धन कार्यालय) किंवा कर्ज घेतलेल्या बँक शाखेत संपर्क साधा.
- जिल्हा उपायुक्त (पशुसंवर्धन व दुग्धव्यवसाय) हे समन्वयक म्हणून काम करतील.
- सहकार विभाग निधी उपलब्ध करून देईल आणि स्वतंत्र लेखाशीर्ष उघडेल.
- सवलत रक्कम थेट बँक खात्यात येईल. नियमित परतफेड करणाऱ्यांनाच प्राधान्य.
शेतकऱ्यांना नेमका काय फायदा होणार?
समजा तुम्ही १० गाईंचे दूध उत्पादन करत आहात आणि वर्षाला ५ लाखांचे कर्ज घेता. १०-१२ टक्के व्याज दर असल्यास वर्षाला ५०-६० हजार व्याज भरावे लागते. आता ४ टक्के सवलत मिळाल्याने २०-२५ हजार रुपये वाचतील. हे पैसे तुम्ही चारा, लसी किंवा नवीन जनावर खरेदीसाठी वापरू शकता.
कुक्कुटपालन करणाऱ्या शेतकऱ्यांना अंडी-मांस उत्पादन खर्च कमी होईल. शेळी-मेंढी पालकांना चारा-औषधांसाठी पैसा वाचेल. ग्रामीण युवकांना या क्षेत्रात व्यवसाय करण्यास प्रोत्साहन मिळेल. एकूणच ग्रामीण अर्थव्यवस्था मजबूत होईल.
- सर्व जनावरांची NDLM पोर्टलवर नोंदणी ताबडतोब करा (www.ndlm.gov.in).
- कर्ज घेताना बँकेला सांगाः “पशुपालन कृषी समकक्ष योजनेत आहे.”
- कोणतीही अडचण असल्यास जिल्हा पशुसंवर्धन उपायुक्तांकडे संपर्क करा.
- ही योजना नियमित कर्ज फेडणाऱ्यांसाठी आहे, म्हणून वेळेवर परतफेड करा.
महाराष्ट्र सरकारने पशुपालन क्षेत्राला दिलेला हा दिलासा खरोखरच शेतकऱ्यांच्या कष्टाला न्याय देणारा आहे. छोट्या शेतकऱ्यांचे उत्पन्न वाढवणे, ग्रामीण रोजगार वाढवणे आणि आत्मनिर्भर भारताच्या दिशेने हे एक चांगले पाऊल आहे.
तुम्ही पशुपालन करत असाल तर आजच जवळच्या पशुवैद्यकीय केंद्रात किंवा बँकेत चौकशी करा. अधिक माहितीसाठी महाराष्ट्र पशुसंवर्धन विभागाच्या वेबसाइट किंवा जिल्हा कार्यालयाशी संपर्क साधा.