navin-bhadekarar-kayde-2025-maharashtra-registration-hakk-updates;भारतातील भाडे बाजारात पारदर्शकता आणि न्याय आणण्यासाठी केंद्र सरकारने २०२५ मध्ये ‘मॉडेल टेनन्सी कायदा’ वर आधारित नवीन भाडेकरार नियम लागू केले आहेत. हे बदल भाडेकरू आणि मालक दोघांच्या हितांचे रक्षण करतात, ज्यामुळे मनमानी वाढ, अचानक बेदखल आणि आर्थिक शोषण रोखले जाईल. महाराष्ट्रातही हे नियम लागू होत असून, मुंबई, पुणे यांसारख्या शहरांमध्ये भाडेकरूंसाठी मोठा दिलासा आहे. या लेखात आपण या कायद्याच्या प्रमुख बदल, नोंदणी प्रक्रिया, हक्क, जबाबदाऱ्या आणि दंड यांची सविस्तर माहिती घेऊ. ही माहिती केंद्र सरकारच्या अधिकृत मार्गदर्शक सूचनांवर आधारित असून, भाडेकरार करताना उपयुक्त ठरेल.
नवीन भाडेकरार कायद्याचे उद्देश
हा कायदा २०२५ मध्ये लागू झालेल्या मॉडेल टेनन्सी कायद्याचा भाग आहे, ज्याचा मुख्य उद्देश भाडे व्यवहारांना शिस्त देणे हा आहे. यामुळे भाडेकरूंच्या हक्कांचे संरक्षण होईल आणि मालकांना कायदेशीर कर सवलती मिळतील. २०२५ मध्ये TDS मर्यादेची वाढ ही एक महत्वाची बदल आहे, ज्यामुळे मालकांचे उत्पन्न वाढेल.
प्रमुख बदल आणि नियम
२०२५ च्या नवीन नियमांनुसार खालील बदल झाले आहेत:
- आगाऊ भाडे मर्यादा: निवासी मालमत्तेसाठी मालक फक्त दोन महिन्यांचे भाडे अनामत म्हणून मागू शकतो. सहा महिन्यांचे आगाऊ भाडे पूर्णपणे बंद. व्यावसायिक मालमत्तेसाठी सहा महिने आगाऊ भाडे मागता येईल.
- भाडेवाढ: भाडेवाढ करण्यापूर्वी मालकाने किमान एक महिन्याची पूर्वसूचना द्यावी. वाढीचे प्रमाण वार्षिक महागाई दरानुसार मर्यादित (५-१०%).
- बेदखल प्रक्रिया: मालक अचानक किंवा रात्रीतून भाडेकरूला बाहेर काढू शकत नाही. किमान तीन महिन्यांची पूर्वसूचना आणि न्यायालयीन प्रक्रिया अनिवार्य.
- TDS कपातीची मर्यादा: पूर्वी ₹२.४ लाखांपर्यंत TDS माफ होते; आता ही मर्यादा ₹६ लाखांपर्यंत वाढली आहे. यामुळे मालकांना अधिक उत्पन्न मिळेल आणि जास्त कमावणाऱ्यांना TDS भरावे लागणार नाही.
नोंदणी प्रक्रिया
भाडेकराराची नोंदणी अनिवार्य आहे:
- कालावधी: स्वाक्षरीनंतर दोन महिन्यांच्या आत नोंदणी करा.
- पद्धत: राज्याच्या मालमत्ता विभागाच्या ऑनलाइन पोर्टलवर (उदा. महाराष्ट्रासाठी igrmaharashtra.gov.in) किंवा निबंधक कार्यालयात जाऊन. आवश्यक कागदपत्रे: ओळखपत्र, पत्ता पुरावा, करार प्रत.
- फायदे: नोंदणीनंतर करार कायदेशीर वैध होतो आणि भाडेकरूला संरक्षण मिळते.
आवश्यक कलमे आणि करार फॉरमॅट
भाडेकरारात खालील कलमे असावीत:
- भाडे रक्कम, वाढ पद्धती आणि अनामत तपशील.
- मालमत्तेचे वर्णन, कालावधी आणि नूतनीकरण अटी.
- देखभाल जबाबदाऱ्या (मालक: मोठी दुरुस्ती; भाडेकरू: छोटी स्वच्छता).
- बेदखल सूचना आणि वाद निवारण प्रक्रिया.
- २०२५ अपडेट: डिजिटल स्वाक्षरी (e-sign) अनुमत, ज्यामुळे ऑनलाइन करार शक्य.
नमुना फॉरमॅटसाठी महाराष्ट्र सरकारचे पोर्टल किंवा लीगल अॅप्स (जसे LegalDesk) वापरा.
भाडेकरूंचे हक्क
- अचानक बेदखल न होणे आणि पूर्वसूचना मिळणे.
- भाडेवाढीवर नियंत्रण आणि अनामत रिफंड (करार संपल्यावर १५ दिवसांत).
- मालमत्तेच्या मूलभूत सुविधा (पाणी, वीज) ची जबाबदारी मालकाची.
मालकांच्या जबाबदाऱ्या
- पूर्वसूचना देणे आणि कायदेशीर प्रक्रिया पाळणे.
- करार नोंदणी करणे आणि TDS नियमांचे पालन करणे.
- मालमत्तेची मोठी दुरुस्ती करणे.
दंड आणि शिक्षा
- नोंदणी न केल्यास ₹५,००० पर्यंत दंड.
- नियमांचे उल्लंघन केल्यास (जसे अचानक बेदखल) ₹१०,००० ते ₹५०,००० दंड आणि न्यायालयीन कारवाई.
सावधानता आणि महत्वाच्या सूचना
- करार करताना वकिलाची मदत घ्या आणि सर्व कलमे वाचा.
- ऑनलाइन पोर्टल्सचा वापर करा; फसव्या एजंटांपासून सावध राहा.
- २०२५ मध्ये डिजिटल नोंदणीला प्राधान्य; पेपर करार टाळा.
शेवटचा विचार
नवीन भाडेकरार कायदे २०२५ भाडेकरूंसाठी संरक्षण आणि मालकांसाठी सोयी देतात, ज्यामुळे भाडे बाजार अधिक शिस्तबद्ध होईल. महाराष्ट्रातील भाडेकरूनी त्वरित नोंदणी करावी आणि हक्क जाणून घ्यावेत. अधिक माहितीसाठी igrmaharashtra.gov.in ला भेट द्या किंवा स्थानिक निबंधक कार्यालयाशी संपर्क साधा. हे नियम भाडे व्यवहारांना न्यायपूर्ण बनवतील.