namo-shetkari-mahasanman-nidhi-2025-8th-installment-update;महाराष्ट्रातील शेतकरी कुटुंबांसाठी केंद्र आणि राज्य शासनाच्या संयुक्त प्रयत्नांनी राबवल्या जाणाऱ्या ‘नमो शेतकरी महासन्मान निधी’ योजनेची लोकप्रियता दिवसेंदिवस वाढत आहे. ही योजना शेतकऱ्यांच्या आर्थिक स्थैर्यासाठी एक महत्वाचा आधार ठरली आहे, विशेषतः अतिवृष्टी, दुष्काळ आणि वाढत्या खर्चाच्या पार्श्वभूमीवर. २०२५ मध्येही ही योजना सक्रिय असून, केंद्राच्या प्रधानमंत्री किसान सन्मान निधी (PM-Kisan) योजनेच्या २१व्या हप्त्याच्या (१९ नोव्हेंबर २०२५ रोजी जमा) नंतर राज्याच्या आठव्या हप्त्याची शेतकरी वाट पाहत आहेत. या लेखात आपण या योजनेच्या उद्देश, लाभ, पात्रता, हप्ते वितरणाची स्थिती आणि नवीनतम अपडेट्सची सविस्तर माहिती घेऊ. ही माहिती शासकीय घोषणा आणि अधिकृत स्रोतांवर आधारित असून, शेतकऱ्यांना त्वरित लाभ घेण्यासाठी उपयुक्त ठरेल.
नमो शेतकरी महासन्मान निधी योजना म्हणजे काय?
‘नमो शेतकरी महासन्मान निधी’ ही महाराष्ट्र शासनाची योजना आहे, जी २०२३-२४ च्या राज्य बजेटमध्ये घोषित करण्यात आली. ही केंद्राच्या PM-Kisan योजनेच्या धर्तीवर राबवली जाते, ज्यात केंद्राकडून प्रति वर्ष ६,००० रुपये (३ हप्त्यांत) मिळतात, तर राज्याकडून अतिरिक्त ६,००० रुपये (२ हप्त्यांत) जोडले जातात. अशा प्रकारे पात्र शेतकऱ्यांना वर्षाला एकूण १२,००० रुपयांचे अनुदान मिळते. योजनेचा मुख्य उद्देश लघु आणि सीमांत शेतकऱ्यांना शेती खर्चासाठी (बियाणे, खते, मजुरी) तात्काळ आर्थिक मदत करणे हा आहे. डायरेक्ट बेनिफिट ट्रान्सफर (DBT) प्रणालीद्वारे हा निधी थेट बँक खात्यात जमा होतो, ज्यामुळे मध्यस्थांचा हस्तक्षेप टाळला जातो. २०२५ पर्यंत सुमारे ९४ लाख शेतकरी या योजनेचे लाभार्थी आहेत.
या योजनेचे प्रमुख लाभ
ही योजना शेतकऱ्यांसाठी अनेक प्रकारे फायदेशीर आहे:
- दुप्पट आर्थिक मदत: केंद्र-राज्य संयुक्त निधीमुळे वार्षिक १२,००० रुपये मिळतात, जे शेती उत्पादन खर्च कमी करतात आणि उत्पन्नात स्थिरता आणतात.
- समावेशकता: लघु शेतकऱ्यांना (२ हेक्टरपर्यंत जमीन) प्राधान्य, ज्यामुळे ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला चालना मिळते.
- त्वरित वितरण: हप्ते नियमितपणे जमा होतात, जसे की २०२५ मध्ये झालेले सातवे हप्ते (सप्टेंबरमध्ये १,८९२ कोटी रुपये ९१.६५ लाख शेतकऱ्यांना).
- सामाजिक प्रभाव: अतिवृष्टी नुकसानीत (२०२५ च्या खरीप हंगामात) शेतकऱ्यांना तात्काळ दिलासा, ज्यामुळे कर्जबाजारीपणा कमी होतो.
पात्रता निकष
या योजनेचा लाभ घेण्यासाठी खालील निकष पूर्ण असावेत:
- महाराष्ट्रातील मूळ शेतकरी असावा, ज्याची जमीन २ हेक्टरपर्यंत (लघु/सीमांत).
- PM-Kisan योजनेचा लाभार्थी असावा (e-KYC पूर्ण केलेले).
- वारसाहक्क किंवा भाडेतत्वावर शेती करणारे शेतकरी पात्र.
- संस्थात्मक शेतकरी, मोठे शेतकरी किंवा कर आकारले जाणारे (टॅक्स पेयर्स) वगळले जातात.
- २०२५ अपडेट: e-KYC अपडेट न केल्यास हप्ता रोखला जाऊ शकतो, म्हणून नियमित तपासा.
हप्ते वितरण आणि नवीनतम अपडेट (२०२५)
२०२५ मध्ये योजनेचे हप्ते वेळेवर वितरित करण्यात आले आहेत, ज्यामुळे शेतकऱ्यांमध्ये विश्वास वाढला आहे. खालील तक्त्यात आतापर्यतील प्रमुख हप्त्यांची माहिती आहे:
| हप्ता क्रमांक | कालावधी | जमा तारीख (२०२५) | एकूण निधी (कोटी रुपये) | लाभार्थी (लाख) |
|---|---|---|---|---|
| सहावा | डिसेंबर २०२४ ते मार्च २०२५ | २६ मार्च | १,६४२ | ९१.६५ |
| सातवा | एप्रिल ते जुलै २०२५ | ९ सप्टेंबर | १,८९२.६१ | ९१.६५ |
| आठवा | ऑगस्ट ते नोव्हेंबर २०२५ | डिसेंबर (अंदाजे) | अपेक्षित १,९००+ | ९४+ |
- नवीनतम अपडेट: १९ नोव्हेंबर २०२५ रोजी PM-Kisan चा २१वा हप्ता (केंद्राकडून ६,००० रुपयांचा वार्षिक भाग) जमा झाला. त्यानंतर नमो शेतकरी योजनेच्या आठव्या हप्त्याची (राज्याकडून ३,००० रुपये) प्रतीक्षा आहे. शासनाने GR (३ सप्टेंबर २०२५) नुसार सातव्या हप्त्याची मंजुरी दिली असून, आठव्या हप्त्यासाठीही प्रक्रिया सुरू आहे. विलंब टाळण्यासाठी e-KYC PM-Kisan रेकॉर्डशी जोडले जात आहे. शेतकऱ्यांनी डिसेंबर २०२५ पर्यंत बँक खाते तपासावे; उशीर झाल्यास स्थानिक तलाठी किंवा कृषी कार्यालयाशी संपर्क साधावा.
अर्ज प्रक्रिया आणि लाभार्थी स्थिती तपासणे
ही योजना PM-Kisan शी लिंक्ड असल्याने स्वतंत्र अर्जाची गरज नाही. पात्रता PM-Kisan पोर्टलवरून येते:
- नोंदणी: pmkisan.gov.in वर जा, ‘नवीन शेतकरी नोंदणी’ निवडा आणि आधार/बँक तपशील भरा.
- e-KYC: आधार OTP किंवा बायोमेट्रिकद्वारे e-KYC पूर्ण करा (नमो एकाॅपवरही शक्य).
- स्थिती तपासणे: nsmny.mahait.org किंवा pmkisan.gov.in वर ‘बेनिफिशरी स्टेटस’ निवडा, आधार/मोबाईल नंबर एंटर करा. नमो शेतकरी स्टेटससाठी महाराष्ट्र कृषी विभागाच्या पोर्टलवर (dbtmaharashtra.gov.in) तपासा.
- अपडेट: हप्ता जमा झाल्यावर SMS अलर्ट येईल; अन्यथा तक्रार नोंदवा.
सावधानता आणि महत्वाच्या सूचना
- e-KYC अपडेट न केल्यास हप्ता रोखला जाईल; ३१ डिसेंबर २०२५ ही अंतिम मुदत असू शकते.
- फसवणुकीपासून सावध: कोणत्याही एजंटला पैसे देऊ नका; सर्व प्रक्रिया मोफत.
- योजना बंद झाल्याच्या अफवा निराधार; २०२५-२६ साठी बजेटमध्ये तरतूद आहे.
- अधिक माहितीसाठी: pmkisan.gov.in किंवा महाराष्ट्र कृषी विभागाच्या हेल्पलाइन १८००-११-५५२६ वर संपर्क साधा.
नमो शेतकरी महासन्मान निधी योजना ही शेतकऱ्यांसाठी एक खरी भरीम आहे, जी केंद्र-राज्य सहकार्याने १२,००० रुपयांचे वार्षिक अनुदान देते. २०२५ च्या शेवटी आठव्या हप्त्याची अपेक्षा शेतकऱ्यांना उत्साहित करत आहे, विशेषतः PM-Kisan च्या त्वरित वितरणानंतर. पात्र असाल तर e-KYC पूर्ण करा आणि स्टेटस नियमित तपासा. ही योजना शेती क्षेत्राला मजबूत करते आणि शेतकऱ्यांचे जीवन सुधारते. अधिक अपडेटसाठी अधिकृत पोर्टल्स भेट द्या.