indian-rupee-usd-crash-4-december-2025-analysis;भारतीय अर्थव्यवस्थेच्या धुरीवर असलेला रुपया आज पुन्हा एकदा कमकुवत झाला आहे. ४ डिसेंबर २०२५ रोजी भारतीय रुपया अमेरिकी डॉलर (USD) विरुद्ध ९०.४३ च्या रेकॉर्ड नीचांकी पातळीवर घसरला, जो एका वर्षातील सर्वात वेगवान घसरण दर्शवतो. हा ट्रेंड फक्त आकडेवारी नाही, तर सामान्य नागरिकांच्या खिशावर आणि देशाच्या व्यापारावर थेट परिणाम करणारा आहे. अहवालानुसार, रुपयाची ही कमजोरी परदेशी गुंतवणूकदारांच्या पैसे काढण्यापासून ते जागतिक व्यापार तणावापर्यंतच्या कारणांमुळे आहे. रुपया दर, USD INR exchange rate, रुपया घसरण आणि आर्थिक परिणाम हे सर्वत्र ऐकिवात आहेत. ही घसरण काय सांगते आणि तुमच्या दैनंदिन आयुष्यावर कसा परिणाम होईल, हे सोप्या भाषेत समजावून सांगणार आहोत.
रुपयाच्या घसरणीचे कारणे आणि तपशीलवार विश्लेषण
रुपयाची ही घसरण अचानक नाही, तर अनेक आर्थिक घटकांच्या संयोगाने घडली आहे. ४ डिसेंबरला बुधवारी रुपया इंट्रा-डे ९०.२९ पर्यंत खाली गेला आणि ९०.१९ वर बंद झाला. एप्रिल २०२५ पासून ट्रम्प प्रशासनाच्या परस्पर टॅरिफ धोरणांमुळे रुपया ५.५% घसरला आहे. मुख्य कारणे अशी:
परदेशी गुंतवणूकदारांचा (FPI) पैसे काढणे: यावर्षी $१७ अब्जपेक्षा जास्त FPI विथड्रॉ झाले, ज्यामुळे चलन बाजारात दबाव वाढला. स्टार्टअप्सच्या मोठ्या IPO मुळे प्रायव्हेट इक्विटी कंपन्यांनी गुंतवणूक कॅश आऊट केली, ज्याने रुपया दर आणखी कमकुवत केला.
व्यापारी तोटा आणि आयात खर्च: तेल, धातू आणि इलेक्ट्रॉनिक्सच्या उच्च किमतींमुळे आयात बिल वाढले. नोव्हेंबरमध्ये सोने आणि चांदीच्या किमती वाढल्याने व्यापारी तोटा मोठा झाला. मजबूत डॉलर इंडेक्समुळे USD INR exchange rate वर दबाव राहिला.
आरबीआयचा हस्तक्षेप: रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) ने चलन स्थिर करण्यासाठी हस्तक्षेप केला, पण तरीही रुपया ८५ ते ९० च्या पट्टीत एका वर्षात $५ ने घसरला. SBI संशोधन टीमनुसार, ही सर्वात जलद घसरण आहे, ज्याने forex market मध्ये अस्थिरता वाढली.
भारतीय अर्थव्यवस्थेवर परिणाम: ही घसरण दोन बाजूंनी आहे – नुकसान आणि फायदा. आयातदारांसाठी पेट्रोलियम, कन्झ्युमर इलेक्ट्रॉनिक्स आणि कच्चा माल महाग होईल, ज्यामुळे महागाई (inflation) वाढेल. आंतरराष्ट्रीय शिक्षण, आरोग्य आणि पर्यटन खर्च १०-१५% ने जास्त होईल. पण निर्यातदारांसाठी फायदेशीर: परदेशी रेमिटन्स आणि निर्यात महसुल वाढेल, विशेषतः अमेरिकी ५०% टॅरिफच्या पार्श्वभूमीवर. डॉलरमध्ये शेअर मूल्य वाढेल, करंट अकाउंट डेफिसिट व्यवस्थापन सोपे होईल आणि RBI चे रिझर्व्ह संरक्षण होईल.
तज्ज्ञांचे मत: मुख्य आर्थिक सल्लागार व्ही. अनंथा नागेश्वरन यांनी म्हटले, “सरकार रुपयाच्या घसरणीवर झोपत नाही. २०२६ मध्ये सुधारणा अपेक्षित आहे.” ते FDI वर सकारात्मक असून, यावर्षी $१०० अब्ज ओलांडण्याची शक्यता सांगितली. तज्ज्ञ म्हणतात, नियंत्रित घसरण केंद्रीय बँकसाठी आव्हाने सोडवते, जरी महागाई आयात होण्याचा धोका असला तरी फायदे जास्त आहेत. सामान्यांसाठी: इंधन, किराणा आणि विदेशी प्रवास महाग होईल, पण IT आणि फार्मा निर्यात क्षेत्रात संधी वाढेल.
नवीनतम अपडेट्स: रुपया बाजारातील हालचाली
४ डिसेंबर २०२५ पर्यंतच्या नवीनतम माहितीनुसार, RBI ने शुक्रवारी आणखी $२ अब्ज रिझर्व्ह वापरून हस्तक्षेप केला, ज्यामुळे शुक्रवारी सकाळी रुपया ९०.१५ वर स्थिरावला. Times of India च्या अपडेटनुसार, डिसेंबरमध्ये FPI इनफ्लो $५ अब्जपर्यंत पोहोचण्याची शक्यता, जी घसरण थांबवू शकते. २०२६ च्या पहिल्या तिमाहीत USD INR ८८-८९ पर्यंत सुधारणा अपेक्षित, पण जागतिक तेल किंमती आणि US फेड रेट कट्सवर अवलंबून. RBI च्या अधिकृत वेबसाइटवर (rbi.org.in) दररोज अपडेट्स तपासा.