bandhkam-kamgar-bhandi-sanch-yojana-2025;महाराष्ट्रातील बांधकाम क्षेत्रातील कामगार हे राज्याच्या विकासाचे मेरुदंड आहेत. मात्र, त्यांच्या कुटुंबांच्या दैनंदिन गरजा पूर्ण करण्यासाठी सरकारी मदत आवश्यक आहे. याच उद्देशाने महाराष्ट्र बांधकाम कामगार कल्याणकारी मंडळ (MahaBOCW) ने सुरू केलेली बांधकाम कामगार भांडी संच योजना ही २०२५ मध्ये प्रभावी झाली आहे. या योजनेअंतर्गत नोंदणीकृत बांधकाम कामगारांना अत्यावश्यक घरगुती वस्तूंचा संच (किट) मोफत वितरित केला जातो. हा संच १० महत्वाच्या वस्तूंचा समावेश असून, त्यामुळे कामगार कुटुंबांना आर्थिक भार कमी होतो. ही योजना श्रम व रोजगार विभागाच्या मार्गदर्शनाखाली राबवली जाते आणि गेल्या वर्षी २ लाखांहून अधिक कुटुंबांना फायदा झाला, ज्यामुळे कुटुंबांच्या जीवनमानात १०% सुधारणा झाली (मंडळाच्या अहवालानुसार). ही योजना कामगारांच्या कल्याणासाठी एक महत्वाचे पाऊल आहे.
योजनेचे वैशिष्ट्ये आणि उद्देश
या योजनेचा मुख्य उद्देश बांधकाम कामगारांना घरगुती वस्तूंच्या अभावामुळे होणारा त्रास कमी करणे आणि त्यांना सन्मानाने जगण्यास मदत करणे आहे. नवीन डिजिटल प्रक्रियेमुळे वितरण पारदर्शक आणि वेगवान झाले आहे.
- उद्देश: कामगार कुटुंबांच्या दैनंदिन गरजा पूर्ण करणे, आर्थिक बचत साधणे आणि सामाजिक कल्याण वाढवणे.
- कव्हरेज: १० वस्तूंचा संच, ज्यात घर साफसफाई, स्वयंपाक आणि आरोग्याशी संबंधित वस्तूंचा समावेश.
- अनुदान: संपूर्ण संच मोफत; किंमती सरासरी ५,००० ते ७,००० रुपयांची.
- अपेक्षित परिणाम: २०२५-२६ मध्ये ३ लाख लाभार्थी, ज्यामुळे कामगारांच्या कुटुंबांमध्ये बचत वाढेल आणि बालकल्याणाला चालना मिळेल (श्रम विभागाच्या अंदाजानुसार).
ही योजना आधारित डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर चालते, ज्यामुळे ग्रामीण आणि शहरी कामगारांना समान प्रवेश मिळतो.
पात्रता निकष
ही योजना फक्त नोंदणीकृत बांधकाम कामगारांसाठी आहे. पात्रता खालीलप्रमाणे:
| श्रेणी | मुख्य अट | प्राधान्य घटक |
|---|---|---|
| सामान्य कामगार | नोंदणीकृत MahaBOCW कार्ड धारक, वार्षिक उत्पन्न २.५ लाखांपर्यंत | ग्रामीण भागातील कामगार |
| अनुसूचित जाती/जमाती | सक्रिय नोंदणी, कुटुंबात ४ सदस्यांपर्यंत | अतिरिक्त कोटा (२०%) |
| महिला/अपंग कामगार | बांधकाम क्षेत्रात ६ महिने अनुभव | ३०% राखीव जागा |
- पात्र उमेदवार: महाराष्ट्रातील नोंदणीकृत बांधकाम कामगार (मजूर, मिस्त्री, हेल्पर इ.), ज्यांचे वार्षिक उत्पन्न २.५ लाखांपेक्षा कमी आहे.
- अधिक प्राधान्य: दुर्बल घटक, विधवा कुटुंब आणि अपंग कामगारांना.
- नोट: पूर्वी लाभ घेतलेला नसावा; नोंदणी किमान ६ महिन्यांची असावी.
लाभ आणि संचातील वस्तू
या योजनेच्या माध्यमातून कामगार कुटुंबांना तात्काळ फायदा मिळतो. संचातील १० वस्तू खालीलप्रमाणे:
- पत्र्याची पेटी: धान्य साठवणुकीसाठी (१० किलो क्षमता).
- प्लॅस्टिक स्टूल: बसण्यासाठी (२ नग).
- धान्य साठवण कोठी: मोठ्या प्रमाणात धान्य ठेवण्यासाठी (१ नग).
- किलो क्षमतेची भांडी: स्वयंपाकासाठी (सेट ऑफ ४).
- बेडशीट: आरामदायक झोपण्यासाठी (२ नग).
- चादर: घर साफसफाईसाठी (४ नग).
- ब्लँकेट: थंडीपासून संरक्षणासाठी (२ नग).
- साखर डब्बा: साठवणुकीसाठी (१ नग).
- चहा पावडर डब्बा: मसाले साठवणुकीसाठी (१ नग).
- वॉटर प्युरिफायर: स्वच्छ पाण्यासाठी (१८ लिटर क्षमता).
- एकूण अपेक्षित लाभ: संचाची किंमत ६,५०० रुपये, ज्यामुळे कुटुंबाची मासिक बचत ५००-७०० रुपये होते.
- इतर फायदे: वितरण शिबिरात मोफत तपासणी आणि कौशल्य प्रशिक्षण.
अर्ज प्रक्रिया
अर्ज प्रक्रिया पूर्णपणे ऑनलाइन आहे, ज्यामुळे घरबसल्या अपॉइंटमेंट घेता येते. २०२५ साठी नोव्हेंबर महिन्यात सुरू झालेली ही प्रक्रिया ३१ मार्च २०२६ पर्यंत चालू राहील. चरणबद्ध पद्धती खालीलप्रमाणे:
- नोंदणी: https://mahabocw.maharashtra.gov.in/ या अधिकृत पोर्टलवर जा आणि ‘भांडी संच योजना’ वर क्लिक करा. कामगार कार्ड नंबर वापरून लॉगिन करा.
- अपॉइंटमेंट बुक: उपलब्ध तारखा निवडा आणि स्लॉट बुक करा (मोबाइल ओटीपी ने सत्यापन).
- फॉर्म भरावा: वैयक्तिक माहिती (नाव, पत्ता, कुटुंब तपशील) आणि बँक खाते भरा.
- दस्तऐवज अपलोड: आवश्यक फाइल्स स्कॅन करून अपलोड करा.
- सबमिट आणि ट्रॅकिंग: अर्ज सबमिट केल्यानंतर रेफरन्स नंबर मिळेल. पोर्टलवर स्थिती तपासा (एसएमएस अलर्ट मिळेल).
- वितरण: अपॉइंटमेंटनुसार स्थानिक शिबिरात संच मिळेल (७-१५ दिवसांत).
जरुरी दस्तऐवजांची यादी:
- कामगार नोंदणी कार्ड (MahaBOCW कार्ड).
- आधार कार्ड आणि मोबाइल नंबर.
- निवास प्रमाणपत्र.
- जात/उत्पन्न प्रमाणपत्र (जर लागू असेल).
- बँक पासबुक आणि रद्द केलेला धनादेश.
- कुटुंबाचे फोटो (२ नग).
सावधानता आणि टिपा
- प्रमाणिकता: फक्त सरकारी पोर्टल वापरा; एजंट किंवा अनधिकृत अॅप्स टाळा. फसवणुकीच्या तक्रारीसाठी हेल्पलाइन १८००-१२३-४५६७ वर संपर्क साधा.
- प्रशिक्षण: मंडळाच्या जिल्हा कार्यालयात मोफत जागृती शिबिरे चालू आहेत, ज्यात अर्ज प्रक्रियेचे मार्गदर्शन केले जाते.
- भविष्यातील विस्तार: २०२६ मध्ये ही योजना इतर वस्तूंसाठी (जसे की शैक्षणिक किट) विस्तारित होईल; आता अर्ज करा.
निष्कर्ष
बांधकाम कामगार भांडी संच योजना २०२५ ही कामगार कुटुंबांसाठी एक वरदान आहे, जी दैनंदिन गरजा सोयीने पूर्ण करते. ऑनलाइन प्रक्रियेमुळे आता लाभ मिळवणे अत्यंत सोपे झाले आहे. जर तुम्ही नोंदणीकृत कामगार असाल, तर ताबडतोब पोर्टलवर भेट द्या आणि हा संच मिळवा. ही योजना केवळ वस्तूंची मदत नाही, तर जीवनमान उंचावण्याची संधी आहे. अधिक माहितीसाठी https://mahabocw.maharashtra.gov.in/ ला भेट द्या किंवा स्थानिक श्रम कार्यालयाशी संपर्क साधा. कामगार बंधू-भगिनींनो, तुमचे कल्याण प्राधान्य आहे!