C-Mart scheme’Union Budget 2026-27 मध्ये महिलांच्या आर्थिक सशक्तीकरणासाठी एक नवीन योजना आणली गेली आहे – C-Mart (किंवा SHE-MART). हे नाव ‘C’ कदाचित ‘Community’ किंवा ‘Creative’ चे संक्षिप्त रूप असू शकते, पण मुख्य उद्देश आहे ग्रामीण आणि शहरी महिलांना उद्योजक बनवणे. ‘लखपति दीदी’ योजनेच्या यशानंतर ही योजना आणली गेली आहे, ज्यामुळे लाखो महिलांना स्वावलंबी बनवण्याचे काम वेगाने होत आहे. वित्तमंत्री निर्मला सीतारमण यांनी 1 फेब्रुवारी 2026 रोजी बजेट सादर करताना या योजनेची घोषणा केली, ज्यामुळे महिलांच्या हातात स्वतःचा व्यवसाय उभा करण्याची ताकद येईल.
ग्रामीण भागातील महिला स्वयंसहाय्यता गट (SHG), कृषी आणि संलग्न क्षेत्रातील उद्योजिका यांना हे प्लॅटफॉर्म मदत करेल. ही योजना महिलांना बाजारपेठ, कर्ज आणि क्षमता विकास यांचा एकत्रित लाभ देणारी आहे. हे बजेट महिलांच्या आर्थिक स्वातंत्र्याला नवीन दिशा देणारे पाऊल आहे. चला, या योजनेची नेमकी माहिती आणि महिलांना होणारा फायदा सोप्या भाषेत समजून घेऊया.
C-Mart योजना नेमकी काय आहे?
C-Mart ही एक डिजिटल आणि फिजिकल प्लॅटफॉर्म आहे, जी महिलांच्या उत्पादनांना (कृषी, हस्तकला, खाद्यपदार्थ, हस्तकाम इ.) विक्रीसाठी एकत्र आणते. ही योजना ‘लखपति दीदी’ च्या यशावर आधारित आहे, ज्यात आता महिलांना लाखपती बनवण्याचे लक्ष्य आहे. बजेटमध्ये सांगितले आहे की, ही योजना कृषी, संलग्न क्षेत्र आणि ग्रामीण उद्योगांमध्ये महिलांना सक्षम करेल.
मुख्य वैशिष्ट्ये:
- इनोव्हेटिव्ह फायनान्सिंग: महिलांना स्वस्त कर्ज, वर्किंग कॅपिटल आणि रिस्क कमी करण्यासाठी विशेष साधने.
- कॅपेसिटी बिल्डिंग: ट्रेनिंग, डिजिटल मार्केटिंग, व्यवसाय नियोजन आणि निर्यात तयारीसाठी कौशल्य विकास.
- मार्केट अॅक्सेस: ग्रामीण मूल्य साखळी विस्तारून उत्पादनांना राष्ट्रीय आणि जागतिक बाजारात पोहोचवणे.
- SHG आणि ग्रामीण उद्योजकांवर फोकस: स्वयंसहाय्यता गटांशी जोडून महिलांना प्लॅटफॉर्मवर उत्पादने विक्रीसाठी उपलब्ध करणे.
ही योजना कृषी आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेत महिलांच्या सहभाग वाढवण्यासाठी आहे. SHE-MART हे नाव काही रिपोर्ट्समध्ये आले आहे, जे महिलांच्या उद्योजकतेला केंद्रस्थानी ठेवते.
Also Read- 2026 Budget ;शेतकऱ्यांसाठी किती फायदेशीर? संपूर्ण Highlights मराठीत
महिलांना C-Mart योजनेतून किती फायदा होणार?
या योजनेमुळे महिलांना थेट आणि अप्रत्यक्ष फायदे मिळतील:
- स्वस्त कर्ज आणि भांडवल: महिलांना व्यवसाय सुरू करण्यासाठी आणि वाढवण्यासाठी कमी व्याजदराचे कर्ज मिळेल. लिक्विडिटी सपोर्टमुळे रोखे कमी होईल.
- उत्पन्न वाढ: उच्च मूल्याच्या उत्पादनांमुळे (उदा. हस्तकला, प्रक्रिया केलेले अन्न) नफा दुप्पट-तिप्पट होऊ शकतो. बाजार विस्तारामुळे विक्री वाढेल.
- कौशल्य विकास: ट्रेनिंगमुळे डिजिटल मार्केटिंग, व्यवसाय नियोजन आणि निर्यात तयारी शिकता येईल. ग्रामीण महिलांना हे विशेष फायद्याचे.
- रोजगार निर्मिती: ग्रामीण भागातील महिलांना उद्योगात सहभागी होऊन अतिरिक्त उत्पन्न मिळेल. SHG महिलांना एकत्र काम करण्याची संधी.
- आर्थिक स्वातंत्र्य: महिलांचे घरगुती उत्पन्न वाढेल, ज्यामुळे कुटुंबाची आर्थिक स्थिती मजबूत होईल आणि असमानता कमी होईल.
उदाहरणार्थ, एखादी ग्रामीण महिला हस्तकाम किंवा प्रक्रिया केलेले अन्न बनवते, तर C-Mart द्वारे तिच्या उत्पादनांना राष्ट्रीय बाजारात विक्री होईल आणि कर्ज मिळाल्याने उत्पादन वाढवता येईल. हे ‘लखपति दीदी’ च्या यशाला पुढे नेणारे पाऊल आहे.
Also Read- Budget 2026 heighlits: पगारदार कर्मचाऱ्यांसाठी Tax, Allowance आणि Savings वर मोठे निर्णय
C-Mart योजनेचे फायदे आणि आव्हाने
फायदे:
- महिलांच्या उद्योजकतेला प्रोत्साहन, ग्रामीण अर्थव्यवस्था मजबूत.
- जोखीम कमी आणि उत्पन्न वाढ.
- डिजिटल आणि फिजिकल मार्केट अॅक्सेस एकत्र.
आव्हाने:
- अंमलबजावणीवर अवलंबून – ट्रेनिंग आणि इंटरनेट ग्रामीण भागात पोहोचणे गरजेचे.
- सुरुवातीला जागरूकता कमी असू शकते.
एकंदरीत, ही योजना महिलांसाठी खूप फायदेशीर आहे. बजेट 2026 ने महिलांच्या आर्थिक सशक्तीकरणाला नवीन दिशा दिली आहे. ग्रामीण आणि शहरी महिलांनी स्थानिक कृषी/महिला विकास विभागाशी संपर्क साधून या योजनेचा लाभ घ्यावा. हे पाऊल महिलांना स्वावलंबी बनवण्याचे मोठे काम करेल – आणि देशाच्या विकासात महिलांचा वाटा वाढवेल!