Economic Survey 2026:(खरेतर 2025-26) हे भारत सरकारचे वार्षिक आर्थिक अहवाल आहे, जे लोकसभा अर्थसंकल्पापूर्वी सादर केले जाते. 29 जानेवारी 2026 रोजी संसदेत मांडलेल्या या अहवालात भारताच्या अर्थव्यवस्थेची सध्याची स्थिती, गेल्या वर्षातील कामगिरी आणि पुढील वर्षांसाठीची दिशा स्पष्ट होते. हा अहवाल अर्थसंकल्प 2026 साठी महत्त्वाचा आधार आहे, कारण यात सरकारच्या धोरणांचे संकेत मिळतात.
सामान्य नागरिकांसाठी हे फक्त आकडेवारी नाही; महागाई कमी होणे, नोकऱ्या वाढणे, शेतीची प्रगती आणि रोजगाराच्या संधी यांचा थेट परिणाम होतो. शेतकरी, नोकरदार आणि तरुण वर्गासाठी हा अहवाल आशादायक संदेश देतो. भारत जगातील सर्वात वेगाने वाढणारी प्रमुख अर्थव्यवस्था म्हणून उभरत आहे, पण आव्हानेही आहेत. चला, आर्थिक सर्वेक्षण 2026 मधील ठळक मुद्द्यांवर नजर टाकूया – जे तुमच्या दैनंदिन जीवनाशी जोडलेले आहेत.
Economic Survey 2026 मधील ठळक मुद्दे
- GDP वाढ: FY26 साठी रिअल GDP वाढ 7.4% आणि FY27 साठी 6.8-7.2% अंदाज.
- महागाई: CPI महागाई सरासरी 1.7% पर्यंत खाली आली.
- रोजगार: बेरोजगारी दर 4.8% पर्यंत कमी; महिला कामगार सहभाग वाढला.
- शेती: पशुपालन आणि मत्स्यव्यवसायात मजबूत वाढ.
- उद्योग आणि सेवा: सेवा क्षेत्र 53.6% GVA; मॅन्युफॅक्चरिंगमध्ये उच्च तंत्रज्ञानाचा वाटा.
हे ठळक मुद्दे भारताची मजबूत आर्थिक स्थिती दाखवतात.
GDP Growth वर Economic Survey 2026 काय सांगते?
आर्थिक सर्वेक्षण 2026 नुसार, भारताची अर्थव्यवस्था मजबूत गती घेत आहे. FY26 साठी रिअल GDP वाढ 7.4% आणि GVA 7.3% अंदाजित आहे. FY27 साठी 6.8 ते 7.2% वाढ अपेक्षित आहे. हे आकडे जगातील इतर प्रमुख अर्थव्यवस्थांच्या तुलनेत खूप चांगले आहेत.
मागील वर्षांशी तुलना केली तर भारताची वाढ सातत्यपूर्ण आहे. खासगी उपभोग (61.5% GDP) आणि गुंतवणूक (30% GDP) हे मुख्य चालक आहेत. संरचनात्मक सुधारणा, डिजिटल इन्फ्रास्ट्रक्चर आणि भांडवल संचय यामुळे भारताची संभाव्य वाढ 7% पर्यंत पोहोचली आहे. एकंदरीत, भारताची ग्रोथ स्टोरी पॉझिटिव्ह आहे, पण ग्लोबल अनिश्चिततेत सावध राहण्याची गरज आहे.
महागाई (Inflation) आणि सामान्य माणसावर परिणाम
महागाई नियंत्रणात आली आहे – हा आर्थिक सर्वेक्षण 2026 चा सर्वात मोठा सकारात्मक मुद्दा आहे. एप्रिल ते डिसेंबर 2025 दरम्यान CPI महागाई फक्त 1.7% राहिली. अन्नधान्य महागाई -2.71% पर्यंत घसरली, कारण भाजीपाला आणि डाळींच्या किंमती कमी झाल्या.
सामान्य माणसासाठी हे चांगले आहे – जीवनावश्यक वस्तू स्वस्त झाल्याने खरेदी शक्ती वाढली. इंधन आणि धातूंच्या किंमतींवर नियंत्रण ठेवण्यासाठी पुरवठा बाजूच्या उपाययोजना आणि RBI च्या मौद्रिक धोरणाचा फायदा झाला. मध्यमवर्गाला आता जास्त बचत आणि खर्च करण्याची संधी मिळत आहे. महागाई कमी राहिल्यास पुढील वर्षांतही आराम मिळेल.
Also Read- पहिल्यांदा जमीन घेणाऱ्या शेतकऱ्यांसाठी मोठी संधी; shetjamin kharedi anudan
रोजगार आणि बेरोजगारीवर Economic Survey 2026 चे निरीक्षण
रोजगाराच्या बाबतीत सकारात्मक चित्र आहे. डिसेंबर FY26 मध्ये बेरोजगारी दर 4.8% पर्यंत खाली आला. महिला कामगार सहभाग दर (LFPR) 2017-18 मधील 23.3% वरून 2023-24 मध्ये 41.7% पर्यंत वाढला – हा मोठा बदल आहे.
चार लेबर कोड्सच्या अंमलबजावणीमुळे सुमारे 77 लाख नोकऱ्या निर्माण होण्याची शक्यता आहे. तरुणांसाठी स्किल डेव्हलपमेंट आणि खासगी क्षेत्राची भूमिका महत्त्वाची ठरेल. सर्वेक्षण सांगते की रोजगार स्थिर आहे आणि वास्तविक खरेदी शक्ती वाढल्याने उपभोग वाढला. पण अजूनही तरुण बेरोजगारी आणि ग्रामीण भागातील संधी वाढवण्याची गरज आहे.
Also Read-सोन्याने तोडले सर्व रेकॉर्ड: पुढील काही महिन्यांत सोने आणखी वाढेल का? gold price future rate
शेती, उद्योग आणि सेवा क्षेत्राची स्थिती
शेती: FY20 ते FY24 दरम्यान GVA सरासरी 4.7% वाढली. पशुपालन 6.1% आणि मत्स्यव्यवसाय 7.2% वेगाने वाढले. एथनॉल धोरण, माती आरोग्य आणि डिजिटल कृषी मिशन यामुळे ग्रामीण अर्थव्यवस्था मजबूत झाली.
उद्योग: मॅन्युफॅक्चरिंगमध्ये उच्च-तंत्रज्ञान क्षेत्राचा वाटा 46.3% आहे. मोबाइल उत्पादनात 30 पट वाढ झाली. भारत ट्रेडमार्क आणि पेटंटमध्ये जगात पुढे आहे.
सेवा क्षेत्र: GVA मध्ये 53.6% वाटा. IT, पर्यटन आणि फायनान्समध्ये मजबूत वाढ. भारत जगातील तिसऱ्या क्रमांकाचे टेक स्टार्टअप इकोसिस्टम आहे.
Fiscal Deficit आणि सरकारची आर्थिक शिस्त
फिस्कल डेफिसिट FY26 मध्ये 4.4% पर्यंत आणण्याचे लक्ष्य आहे (FY25 मध्ये 4.8%). प्रत्यक्ष करांचा हिस्सा वाढला आणि GST संकलन नाममात्र GDP शी जुळते. सरकारची भांडवली खर्च 4% GDP पर्यंत पोहोचली. हे दाखवते की सरकार आर्थिक शिस्त पाळत आहे आणि कर्ज व्यवस्थापन करत आहे.
आर्थिक सर्वेक्षण 2026 भारताची मजबूत आणि लवचिक अर्थव्यवस्था दाखवतो. कमी महागाई, स्थिर रोजगार आणि मजबूत क्षेत्रीय वाढ यामुळे भविष्य आशादायक आहे. पण अंमलबजावणी आणि ग्लोबल आव्हानांवर विजय मिळवणे गरजेचे आहे. सामान्य माणसासाठी हे चांगले दिवसांचे संकेत आहेत!