ativrushti-grast-shetkari-anudan-yojana-2025-ekyc-deadline-22500-per-hectare;महाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी हवामानजन्य आपत्तींमुळे झालेल्या नुकसानाची भरपाई करण्यासाठी राज्य सरकारने आणलेली अतिवृष्टीग्रस्त शेतकरी योजना (Ativrushti Grast Shetkari Yojana) ही योजना शेतकऱ्यांच्या आर्थिक स्थैर्यासाठी एक महत्वाचे साधन ठरली आहे. २०२५ मध्ये जून ते सप्टेंबर दरम्यान मुसळधार पावसामुळे आणि पूर परिस्थितीमुळे शेतजमिनींवर पिकांचे मोठे नुकसान झाले. याचा विचार करून सरकारने ४७.८१ कोटी रुपयांचा निधी मंजूर केला असून, जिल्हानिहाय लाभार्थी यादी प्रसिद्ध झाली आहे. नुकत्याच २० नोव्हेंबर २०२५ रोजी सुरू झालेल्या वितरण प्रक्रियेनुसार, पहिल्या २ हेक्टरसाठी भरपाई वितरित झालेल्या शेतकऱ्यांसाठी उर्वरित १ हेक्टरच्या नुकसानाची रक्कम थेट बँक खात्यात जमा होण्यास सुरुवात झाली आहे. ही योजना शेतकऱ्यांना दिवाळीपूर्वी दिलासा देण्याच्या उद्देशाने राबवली जात असून, ई-पंचनामा आणि डायरेक्ट बेनिफिट ट्रान्सफर (DBT) प्रक्रियेद्वारे पारदर्शकता सुनिश्चित केली जाते.
योजनेचे मुख्य उद्दिष्ट
या योजनेचा मुख्य हेतू अतिवृष्टी, पुर किंवा इतर नैसर्गिक आपत्तींमुळे झालेल्या पिक नुकसानाची भरपाई करणे हा आहे. यामुळे शेतकऱ्यांना पिक पेरणीसाठी नवीन गुंतवणूक करण्यास प्रोत्साहन मिळते आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला बळकटी येते. २०२५ मध्ये या योजनेअंतर्गत लाखो शेतकऱ्यांना लाभ पोहोचवण्याचे लक्ष्य असून, ई-केवायसी अनिवार्य करून फसवणूक टाळली जाते. जिल्हाधिकारी आणि कृषी विभागाच्या समन्वयाने ही प्रक्रिया वेगाने राबवली जाते.
पात्रता निकष (Eligibility Criteria)
ही योजना अतिवृष्टी प्रभावित शेतकऱ्यांसाठी आहे. पात्र होण्यासाठी:
- नुकसान प्रमाणित: ई-पंचनामा प्रक्रियेद्वारे नुकसानाची पडताळणी झालेली शेतजमीन (कमाल ३ हेक्टर).
- शेतकरी श्रेणी: महाराष्ट्रातील छोटे, मध्यम किंवा मोठे शेतकरी, ज्यांची जमीन अतिवृष्टी प्रभावित क्षेत्रात आहे.
- अर्ज मर्यादा: प्रति शेतकरी ३ हेक्टरांपर्यंत भरपाई, ज्यात पहिले २ हेक्टर आणि उर्वरित १ हेक्टर समाविष्ट.
- अपवाद: शासकीय कर्मचारी किंवा इतर सरकारी योजनांचे लाभार्थी नसलेले; नुकसान ५०% पेक्षा जास्त असावे.
- विशेष: २०२५ च्या पावसाळ्यात प्रभावित झालेल्या जिल्ह्यांसाठी प्राधान्य (उदा. कोकण, विदर्भ, मराठवाडा).
लाभ (Benefits)
- भरपाई रक्कम: हेक्टरी १८,५०० ते ३२,५०० रुपये (पिकाच्या प्रकारानुसार: धान्यासाठी जास्त, इतर पिकांसाठी कमी). कमाल ३ हेक्टरांसाठी ९७,५०० रुपये पर्यंत.
- वितरण: थेट बँक खात्यात DBT द्वारे. पहिल्या २ हेक्टरची रक्कम आधी वितरित; उर्वरित १ हेक्टरसाठी २०२५ च्या नोव्हेंबरमध्ये सुरुवात.
- एकूण प्रभाव: ४७.८१ कोटींच्या निधीतून लाखो शेतकऱ्यांना लाभ; ई-केवायसी केलेल्यांना त्वरित वितरण.
- अतिरिक्त: नुकसान भरपाईसोबत बी-बियाणे अनुदान किंवा कर्ज सवलत.
अर्ज प्रक्रिया (Application Process)
अर्ज प्रक्रिया मुख्यतः ऑनलाइन आणि स्वयंचलित आहे:
- अधिकृत पोर्टल krishi.maharashtra.gov.in किंवा mahadbt.maharashtra.gov.in वर जा.
- ‘अतिवृष्टी नुकसान भरपाई २०२५’ विभागात लॉगिन करा (आधार/मोबाइल OTP द्वारे).
- ई-पंचनामा नंबर एंटर करा आणि नुकसान तपशील अपडेट करा.
- ई-केवायसी पूर्ण करा (आधार लिंक बँक खाते आणि मोबाइल).
- सबमिट नंतर, पात्रतेची पडताळणी होऊन रक्कम DBT द्वारे जमा. जिल्हानिहाय यादी तपासण्यासाठी marathiyojanalay.com सारख्या पोर्टलचा वापर करा. वाद असल्यास तहसीलदार किंवा जिल्हा कृषी अधिकारीकडे अपील. ३० नोव्हेंबर २०२५ ही ई-केवायसीची अंतिम मुदत; त्यानंतर लाभ थांबेल.
आवश्यक कागदपत्रे (Required Documents)
- आधार कार्ड (बँक खात्याशी लिंक).
- ७/१२ उतारा किंवा शेती मालकी पुरावा.
- बँक पासबुक (IFSC कोडसह).
- ई-पंचनामा प्रमाणपत्र किंवा नुकसान अहवाल.
- पिक विमा धोरण (ऐच्छिक, पण प्राधान्य मिळते).
महत्वाच्या सूचना
शेतकऱ्यांनी मेसेजची वाट न पाहता थेट बँक खाते तपासावे. २०२५ च्या अपडेटनुसार, विदर्भ आणि मराठवाड्यातील जिल्ह्यांना प्राधान्य. ही योजना शेतकऱ्यांच्या संकटकाळातील आधार आहे. अधिक माहितीसाठी अधिकृत कृषी विभागाच्या हेल्पलाइन १८००-२०२-००४१ वर संपर्क साधा किंवा वेबसाइट भेट द्या. अतिवृष्टीसारख्या आपत्तींमधून बाहेर पडण्यासाठी सरकार सोबत आहे!