atm-machine-card-adkalas-kay-karave-2025;महाराष्ट्रासह देशभरातील लाखो नागरिकांना एटीएम कार्डद्वारे रोख रक्कम काढण्याची सुविधा मिळते, पण कधी कधी तांत्रिक बिघाडामुळे कार्ड मशीनमध्ये अडकते आणि घाबरून पडतात. ही एक सामान्य समस्या असली तरी योग्य पावले उचलल्यास कार्ड सुरक्षित परत मिळवता येते आणि आर्थिक नुकसान टाळता येते. २०२५ मध्ये डिजिटल बँकिंग वाढल्याने अशा घटना वाढल्या असून, रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडियाच्या (RBI) मार्गदर्शक सूचनांनुसार बँकांना तात्काळ कारवाई करण्याचे बंधन आहे. या लेखात आपण एटीएम कार्ड अडकण्याची कारणे, त्वरित उपाययोजना, बँकिंग प्रक्रिया आणि सुरक्षिततेच्या टिप्सची सविस्तर माहिती घेऊ. ही माहिती RBI च्या अधिकृत सूचना आणि सामान्य बँकिंग प्रक्रियांवर आधारित असून, नागरिकांना घाबरू न देता मदत करेल.
एटीएम कार्ड अडकण्याची सामान्य कारणे
एटीएम मशीनमध्ये कार्ड अडकण्यामागे खालील कारणे असू शकतात:
- तांत्रिक बिघाड: मशीनचा स्लॉट जॅम होणे किंवा सॉफ्टवेअर त्रुटी.
- नेटवर्क समस्या: इंटरनेट कनेक्शन खंडित असल्यास कार्ड अडकते.
- वीज खंडित: पॉवर कटमुळे मशीन बंद पडते आणि कार्ड आत राहते.
- पिन त्रुटी: चुकीचा पिन तीन वेळा प्रविष्ट केल्यास सुरक्षिततेसाठी कार्ड रोखले जाते.
- गैरवापराचा संशय: बँकेच्या फ्रॉड डिटेक्शन सिस्टममुळे कार्ड ब्लॉक होते.
२०२५ मध्ये RBI ने एटीएम मशीनांच्या देखभालीसाठी बँकांना कठोर नियम लागू केले असून, ९०% मशीनमध्ये CCTV आणि OTP-आधारित कार्ड रिट्रीव्हल सुविधा अनिवार्य केली आहे.
कार्ड अडकल्यास त्वरित काय करावे?
कार्ड अडकल्यावर घाबरू नका; खालील स्टेप्स फॉलो करा:
- बँक ग्राहक सेवेला कॉल करा: ताबडतोब बँकेच्या टोल-फ्री नंबरवर (उदा. SBI साठी १८००-११-२२११) कॉल करा. एटीएमचे स्थान (जिल्हा, तालुका, एटीएम आयडी), कार्ड नंबर (पुढील ६ अंक लपवून), व्यवहार वेळ आणि रक्कम सांगा. बँक त्वरित कार्ड ब्लॉक करेल आणि परत मिळवण्याची प्रक्रिया सुरू करेल.
- कार्ड ब्लॉकिंग: गैरवापर टाळण्यासाठी कार्ड ताबडतोब डिएक्टिव्हेट करा. हे SMS किंवा अॅपद्वारेही शक्य आहे.
- नवीन कार्ड ऑर्डर: ब्लॉकिंगनंतर नवीन कार्डसाठी अर्ज करा. ते ७-१० दिवसांत पत्त्यावर किंवा शाखेत मिळेल. काही बँकांमध्ये (जसे HDFC) सम-दिवशी डिलिव्हरी उपलब्ध आहे.
- पोलिस तक्रार: जर संशयास्पद वाटले तर स्थानिक पोलिस ठाण्यात FIR नोंदवा, ज्यामुळे बँक प्रक्रिया वेगवान होते.
स्वतःच्या बँकेच्या एटीएममध्ये अडकल्यास प्रक्रिया
जर कार्ड तुमच्या बँकेच्या एटीएममध्ये अडकले असेल तर प्रक्रिया सोपी आहे:
- कॅश हँडलिंग टीमला कळवा: एटीएमजवळील इमर्जन्सी बेल दाबा किंवा बँक कंट्रोल रूमला कॉल करा. टीम ३० मिनिटांत कार्ड काढून बँक शाखेत जमा करते.
- शाखेत जाऊन घ्या: ओळखपत्र (आधार किंवा पासबुक) दाखवून कार्ड परत मिळवा. ही प्रक्रिया मोफत असते आणि १-२ तासांत पूर्ण होते.
- २०२५ अपडेट: RBI च्या नवीन नियमांनुसार, बँकांना २४ तासांत कार्ड रिटर्न करण्याचे बंधन आहे; उल्लंघन झाल्यास दंड आकारला जातो.
दुसऱ्या बँकेच्या एटीएममध्ये अडकल्यास काय?
दुसऱ्या बँकेच्या (इंटरबँक) एटीएममध्ये कार्ड अडकल्यास:
- होम ब्रांचमध्ये पाठवले जाते: तुमच्या बँकेला माहिती द्या; ते दुसऱ्या बँकेला पत्र पाठवतात आणि कार्ड ३-५ दिवसांत तुमच्या शाखेत पोहोचते.
- शुल्क: काही बँकांमध्ये ₹१००-२०० शुल्क आकारले जाते, पण RBI ने २०२५ मध्ये हे शुल्क माफ करण्याची शिफारस केली आहे.
- डिजिटल पर्याय: NPCI (नॅशनल पेमेंट्स कॉर्पोरेशन ऑफ इंडिया) च्या UPI लिंक्ड कार्डमुळे आता अॅपद्वारे ट्रॅकिंग शक्य आहे.
सुरक्षिततेच्या महत्वाच्या टिप्स (२०२५ साठी अपडेटेड)
- रग्ड कार्ड वापरा: RBI ने २०२५ पासून सर्व बँकांना चिप-आधारित रग्ड कार्ड अनिवार्य केले असून, ते स्किमिंगपासून संरक्षण देतात.
- OTP व्हेरिफिकेशन: व्यवहारांसाठी OTP चा वापर करा; SMS अलर्ट सक्रिय ठेवा.
- एटीएम निवड: नेहमी CCTV असलेल्या आणि उजेडलेल्या एटीएमचा वापर करा. रात्री ८ नंतर व्यवहार टाळा.
- मोबाईल बँकिंग: कार्ड अडकण्यापूर्वी UPI किंवा अॅपद्वारे पैसे काढा.
- RBI गाइडलाइन्स: बँकांना ३० मिनिटांत कार्ड रिट्रीव्ह करण्याचे बंधन आहे; तक्रार सायबर सेल किंवा RBI Ombudsman कडे करा.
एटीएम कार्ड मशीनमध्ये अडकणे ही एक तात्पुरती अडचण आहे, जी योग्य पावलांनी सोडवता येते. २०२५ मध्ये डिजिटल सुविधांमुळे प्रक्रिया अधिक सोपी झाली असून, बँक ग्राहक सेवेचा त्वरित वापर करा. ही घटना घडल्यावर घाबरू नका आणि कार्ड ब्लॉक करून सुरक्षित राहा. अधिक माहितीसाठी तुमच्या बँकेच्या अॅप किंवा RBI च्या वेबसाइट (rbi.org.in) ला भेट द्या. अशा छोट्या टिप्समुळे तुमचे आर्थिक व्यवहार सुरक्षित राहतील.