महाराष्ट्र पीक विमा योजना २०२५: हेक्टरी ₹१८,९०० पर्यंत नुकसान भरपाई – लाभार्थी यादी कशी तपासावी आणि क्लेम प्रक्रिया;maharashtra-pik-vima-yojana-2025-claim-beneficiary-list

maharashtra-pik-vima-yojana-2025-claim-beneficiary-listमहाराष्ट्रातील शेतकऱ्यांसाठी प्रधानमंत्री फसल बीमा योजना (PMFBY) ही नैसर्गिक आपत्तींमुळे होणाऱ्या पिक नुकसानीचा आधार आहे. २०२५ च्या खरीप-रब्बी हंगामात अतिवृष्टी, दुष्काळ किंवा कीडरोगांमुळे झालेल्या नुकसानीसाठी हेक्टरी ₹१८,९०० पर्यंत भरपाई मिळू शकते. ही रक्कम पिकाच्या प्रकार, नुकसानाच्या टक्केवारी आणि विमा कव्हरेजवर अवलंबून असते – उदाहरणार्थ, धान किंवा ज्वारीसाठी सरासरी कव्हरेज ₹४०,७०० प्रति हेक्टर आहे, ज्यातून नुकसानानुसार ४०-५०% भरपाई येते. महाराष्ट्र कृषी विभागाच्या GR (२ जुलै २०२५) नुसार, रब्बी हंगामासाठी ३१ डिसेंबर ही नोंदणी मुदत आहे. आतापर्यंत ५५ लाख शेतकऱ्यांनी नोंदणी केली असून, कृषी विमा क्लेम प्रक्रिया डिजिटल झाली आहे. मात्र, ही रक्कम विमा कंपन्या (जसे IFFCO-Tokio, Reliance) आणि शासनाच्या संयुक्त तरतुदीवर येते – केवळ विमा भरलेल्यांसाठी.

पीक विमा योजनेचे मुख्य फायदे आणि कव्हरेज

PMFBY अंतर्गत पीक उत्पादन विमा आणि हवामान आधारित विमा उपलब्ध आहे. महाराष्ट्रात भात, ज्वारी, बाजरी, सोयाबीन, कापूस, कांदा ही पिके समाविष्ट असून, विमा हप्ता केवळ १-५% असतो (शासन ७०% भरते). नुकसान ७०% पेक्षा जास्त असल्यास पूर्ण भरपाई मिळते.

पिक प्रकार	सरासरी कव्हरेज (₹/हेक्टर)	संभाव्य भरपाई (नुकसानानुसार)	हंगाम मुदत
धान/भात	४०,७००	१५,०००-१८,९००	खरीप-रब्बी
ज्वारी/बाजरी	३५,०००	१२,०००-१६,०००	रब्बी
सोयाबीन/कापूस	४५,०००	१४,०००-१८,९००	खरीप
कांदा	५०,०००	१६,०००-२०,०००	रब्बी

टीप: भरपाई ही नुकसान टक्केवारी (३०-७०%) आणि पंचनामा अहवालावर अवलंबून. २०२५ मध्ये ५५ कोटींची भरपाई वितरित झाली असून, धान उत्पादकांना अतिरिक्त ₹२०,००० प्रोत्साहन अनुदान मिळते.

लाभार्थी यादीत नाव कसे तपासावे? स्टेप-बाय-स्टेप मार्गदर्शन

शेतकऱ्यांना PMFBY लाभार्थी यादी pmfby.gov.in वर उपलब्ध आहे. नाव नसल्यास ७ दिवसांत अर्ज सुधारा.

1. ऑनलाइन पद्धत: pmfby.gov.in वर जा → ‘Claim Status’ किंवा ‘Beneficiary List’ निवडा → आधार नंबर किंवा अर्ज क्रमांक एंटर करा → OTP वेरीफाय → स्टेटस पहा.
2. Crop Insurance App: Google Play वरून डाउनलोड करा → लॉगिन (आधार) → ‘Application Status’ → जिल्हा/तालुका निवडा.
3. ऑफलाइन: तलाठी/ग्रामपंचायत कार्यालयात यादी पहा किंवा जिल्हा कृषी कार्यालयात (जसे वर्धा.gov.in) संपर्क साधा.
4. बँक खाते: DBT द्वारे थेट जमा; पासबुक तपासा.

महाराष्ट्रात eNAM आणि CSC केंद्रांवरही तपासणी शक्य. अपात्र असल्यास हेल्पलाइन १५०८ वर कॉल करा.

क्लेम प्रक्रिया आणि आवश्यक कागदपत्रे

नुकसान झाल्यावर ७२ तासांत सूचना द्या (टोल-फ्री १८००-२०००-८४२८ किंवा App वर). पंचनामा ७-१० दिवसांत होतो.

• आधार कार्ड (अनिवार्य, बँकशी लिंक).
• ७/१२ उतारा आणि ८-अ (जमीन पुरावा).
• पीक पेरा प्रमाणपत्र (स्वयंघोषणा किंवा तलाठीकडून).
• बँक पासबुक (IFSC सह).
• मोबाइल नंबर (आधार लिंक).

क्लेम ३०-६० दिवसांत मंजूर होतो. बोगस अर्ज केल्यास ५ वर्ष काळी यादीत टाकले जाईल. CSC वर अर्जासाठी ₹१ शुल्क; CSC ला ₹४० मानधन.

महत्वाच्या टीप्स आणि अपडेट्स

• विमा नोंदणी: खरीपसाठी ३१ जुलै, रब्बीसाठी ३१ डिसेंबर २०२५. बँक कर्जदारांना आपोआप समावेश.
• फायदे: नुकसानभरपाई व्याजासह; २०२५ मध्ये जंगली प्राणी नुकसानासाठी अतिरिक्त कव्हर.
• सावधान: एकाच नुकसानीसाठी विमा आणि शासन मदत दोन्ही मिळणार नाही. कागदपत्रे अपडेट ठेवा.

ही योजना शेतकरी आर्थिक सुरक्षाची गुरुकिल्ली आहे. तुमचा जिल्हा सांगा, तर विशिष्ट यादी शोधतो. लगेच तपासा आणि क्लेमचा लाभ घ्या!