500-note-rbi-latest-news-2025;भारतीय रिझर्व्ह बँक (आरबीआय) च्या ₹५०० रुपयांच्या नोटांबाबत सोशल मीडियावर आणि व्हॉट्सअॅप ग्रुप्समध्ये अफवा पसरल्या आहेत की, २५ नोव्हेंबर २०२५ पासून या नोटा चलनातून बंद होणार आहेत. पण ही माहिती पूर्णपणे चुकीची आहे! आरबीआयने याबाबत कोणतीही अधिकृत घोषणा केलेली नाही. उलट, नवीन नियम एटीएममध्ये ₹१०० आणि ₹२०० सारख्या लहान मूल्याच्या नोटांची उपलब्धता वाढवण्याशी संबंधित आहेत. ही योजना ग्रामीण आणि शहरी भागातील किरकोळ व्यवहार सोपे करण्यासाठी आहे. या लेखात मी तुम्हाला या संभ्रमाचा खंडन करणार आहे, ₹५०० च्या नोटांची सद्यस्थिती, ऐतिहासिक पार्श्वभूमी आणि आरबीआयच्या दिशानिर्देशांचे सविस्तर मार्गदर्शन देणार आहे, जेणेकरून तुम्ही अफवांपासून सावध राहाल आणि योग्य माहिती घेऊ शकाल.
मुख्य वैशिष्ट्ये आणि नियम
या नियमांची काही प्रमुख वैशिष्ट्ये आणि स्पष्टीकरण खालीलप्रमाणे आहेत:
- ₹५०० च्या नोटा पूर्णपणे वैध आणि कायदेशीर चलन आहेत. त्यांचा पुरवठा बंद होत नाही आणि एटीएममधून वितरण चालू राहील.
- नवीन दिशानिर्देश केवळ एटीएममध्ये ₹१०० आणि ₹२०० च्या नोटांची संख्या वाढवण्यासाठी आहेत, ज्यामुळे सुट्टे पैसे सहज मिळतील.
- १ नोव्हेंबर २०२५ पासून ७५% एटीएममध्ये ही लहान नोटा उपलब्ध करणे बंधनकारक आहे.
- अफवा २०१६ च्या विमुद्रीकरणाशी जोडल्या जात आहेत, पण सध्या कोणताही असा प्रस्ताव नाही.
हे बदल शेतकरी, व्यापारी आणि सामान्य नागरिकांसाठी फायदेशीर ठरतील, कारण किरकोळ व्यवहारांसाठी पैसे मिळणे सोपे होईल.
सध्याची स्थिती आणि पात्रता
₹५०० च्या नोटा चलनातून बाद होत नाहीत, त्यामुळे कोणत्याही व्यक्तीला त्यांचा वापर करण्यास कोणतीही अडचण नाही. आरबीआयच्या अधिकृत सर्कुलरनुसार:
- सर्व बँका आणि व्हाईट लेबल एटीएम ऑपरेटर्सना (WLAOs) हे नियम पाळावे लागतील.
- ग्रामीण भागातील एटीएमला प्राधान्य देण्यात येईल, जिथे लहान नोटांची मागणी जास्त असते.
जर तुम्ही ₹५०० च्या नोटा वापरत असाल, तर काळजी करण्याची गरज नाही – त्या वैध राहतील.
₹५०० च्या नोटांची वैशिष्ट्ये
आरबीआयने जारी केलेल्या महात्मा गांधी (नवीन) मालिकेतील ₹५०० च्या नोटांची प्रमुख वैशिष्ट्ये खालील तक्त्यात दिलेली आहेत:
| वैशिष्ट्य | तपशील |
|---|---|
| रंग | स्टोन ग्रे (Stone Grey) |
| आकार | ६६ मिमी x १५० मिमी |
| थीम (मागील बाजूस) | भारतीय वारसा स्थळ – लाल किल्ला (Red Fort) भारतीय ध्वजासह |
| सुरक्षा धागा | नोट तिरपी केल्यास हिरव्यावरून निळ्या रंगात बदलतो |
| वाचण्यासाठी मदत | अंध व्यक्तींसाठी महात्मा गांधींचे पोर्ट्रेट, अशोक स्तंभ, ब्लीड लाईन्स आणि ओळख चिन्ह ठळक छापलेले. |
ही वैशिष्ट्ये नोटांची ओळख पटवण्यास आणि जाळपोली रोखण्यास मदत करतात.
अंमलबजावणीची तारखा
आरबीआयने एटीएम नियमांसाठी दोन टप्प्यांत उद्दिष्टे निश्चित केली आहेत. नोव्हेंबर २०२५ च्या संदर्भातील तपशील खालील तक्त्यात आहे:
| टप्पा | अंमलबजावणीची अंतिम तारीख | उद्दिष्ट |
|---|---|---|
| पहिले उद्दिष्ट | ३० सप्टेंबर २०२५ | ७५% एटीएममध्ये ₹१०० किंवा ₹२०० च्या नोटांसाठी किमान एक कॅसेट असावा. |
| दुसरे उद्दिष्ट | ३१ मार्च २०२६ | ९०% एटीएममध्ये ₹१०० किंवा ₹२०० च्या नोटांसाठी किमान एक कॅसेट असावा. |
२५ नोव्हेंबर २०२५ पासून, हे बदल पूर्णपणे लागू होऊन एटीएममध्ये लहान नोटांची उपलब्धता वाढेल.
ऐतिहासिक पार्श्वभूमी
२०१६ च्या विमुद्रीकरणाने (८ नोव्हेंबर २०१६) जुन्या ₹५०० आणि ₹१००० च्या नोटा बंद झाल्या होत्या, ज्यामुळे नवीन डिझाइनच्या ₹५०० च्या नोटा जारी झाल्या. या घटनेमुळे नोव्हेंबर महिन्याशी ₹५०० च्या नोटांबाबत संभ्रम निर्माण झाला आहे. पण सध्या, आरबीआयने स्पष्ट केले आहे की नवीन नोटांचा पुरवठा चालू राहील आणि कोणतीही बंदी नाही.
महत्वाच्या सूचना आणि टिप्स
- सूचना: अफवांवर विश्वास ठेवू नका. ₹५०० च्या नोटा वैध आहेत आणि त्या बँका, दुकाने किंवा एटीएममध्ये सहज वापरता येतील. नवीन नियम केवळ लहान नोटांसाठी आहेत.
- टिप्स: आरबीआयच्या अधिकृत वेबसाइटवरून नेहमी अपडेट्स तपासा. एटीएम वापरताना विविध मूल्याच्या नोटा मिळण्याची शक्यता वाढेल, ज्यामुळे व्यवहार सोपे होतील. जर संभ्रम असेल, तर नजीकच्या बँकेत संपर्क साधा.